اروتیک کویاها

نام کولاها از کولاسویو گرفته شده است، یعنی ربع جنوب‌شرقی امپراتوری اینکا، و پیش از آن از پادشاهی کوهستانی نزدیک دریاچه تیتیکاکا که اینکاها در قرن پانزدهم فتحش کردند. امروز معنای این واژه بسته به این است که در کدام سوی مرز ایستاده باشید. در شمال‌غرب آرژانتین، کولا نامی است که جوامع بومی در سراسر پونا، کِبرادا دِ اوماواکا و یونگاس جنگلی خوخوی و سالتا برای خود به کار می‌برند. در شیلی، کولاها قومی کوچک و به رسمیت شناخته‌شده قانونی در ارتفاعات آتاکاما، بالای کوپیاپو، هستند. بسیاری از آنان از نوادگان چوپانان و قاطرداران‌اند که حدود آغاز قرن بیستم از آرژانتین به این سو آمدند. در بولیوی، کولا همچنین برچسبی گسترده و گاه نیش‌دار برای ساکنان ارتفاعات است که در برابر کامبا، ساکنان دشت‌های پست، قرار می‌گیرد.

آنچه جوامع را به هم پیوند می‌دهد، شیوه زیستن در ارتفاع است. خانواده‌ها لاما، گوسفند و بز را میان چراگاه‌های فصلی جابه‌جا می‌کنند و در دره‌های محافظت‌شده سیب‌زمینی، ذرت و کینوا می‌کارند. در برخی جاها، بلوک‌های نمک را از پوسته سفید سالیناس گراندس می‌برند. اسپانیایی زبان روزمره است، هرچند کچوآ در نام مکان‌ها، آوازها و واژگان روزمره باقی مانده است. دین در ظاهر کاتولیک و در لایه زیرین آندی است و کمتر کسی در این میان تناقضی می‌بیند. زیارت‌هایی مانند صعود پرشیب به باکره پونتا کورال بالای تیلکارا، همراه با دسته‌های نوازندگان سامپونیا، در تقویم با آیین‌های پاچاماما شریک‌اند. هر ماه اوت گفته می‌شود زمین باز و گرسنه است و خانواده‌ها از طریق گودالی که در زمین کنده می‌شود کوکا، غذا، نوشیدنی و تنباکو به آن می‌خورانند. در اول ماه بسیاری در خوخوی جرعه‌ای از عرق نیشکر خیسانده‌شده با سداب می‌نوشند تا از سختی پایان زمستان در امان بمانند.

کارناوال کِبرادا با بیرون آوردن پوخلای آغاز می‌شود، شخصیتی شیطانی که از زیر خاک درمی‌آورند تا بر روزهای موسیقی و رقص ریاست کند و با پایان یافتن آن روزها دوباره به خاک سپرده می‌شود. خوانندگان، که اغلب زنان سال‌خورده‌اند، کوپلاها، یعنی بندهای کوتاه آوازی، را روی ضرب طبل دستی‌ای به نام کاخا با یکدیگر رد و بدل می‌کنند. سینیالادا، هنگامی که گوش حیوانات جوان نشان‌گذاری می‌شود و با نخ‌های رنگی آراسته می‌شوند، هم آیین است و هم دفترداری گله.

زمین هشتاد سال است که محور اصلی نبرد سیاسی بوده است. در 1946 معترضان کولا در راهپیمایی «مالون د لا پاث» از خوخوی و سالتا تا بوئنوس آیرس پیاده رفتند تا سرزمین خود را بازپس بخواهند. پرون آنان را به حضور پذیرفت، اما ظرف چند هفته مجبور شدند با قطار به خانه بازگردند. این نام در سال 2023 بازگشت، زمانی که جوامع بار دیگر در اعتراض به اصلاح قانون اساسی استانی راهپیمایی کردند. آنان آن را تهدیدی برای سرزمینشان و فرصتی برای استخراج لیتیوم در دشت‌های نمکی می‌دیدند.