اروتیک چوخ

چوخ‌ها (Chuj) گروهی از مردم مایا در دورترین شمال‌غرب گواتمالا هستند که در سه شهرداری از استان Huehuetenango متمرکزند: San Mateo Ixtatán، San Sebastián Coatán و Nentón. این منطقه کوهستان Sierra de los Cuchumatanes است، بلندترین رشته‌کوه غیرآتشفشانی آمریکای مرکزی، که San Mateo در ارتفاع بیش از 2,500 متر، میان درختان کاج و ابر، جای دارد و زمین از آن‌جا به سوی شمال به دشت‌های گرم کم‌ارتفاع در مرز مکزیک فرود می‌آید. زبانشان که آن هم «چوخ» نامیده می‌شود به خانواده زبان‌های مایایی تعلق دارد و نزدیک‌ترین خویشاوند آن نه همسایه‌ای در گواتمالا، بلکه Tojolab'al است که آن سوی مرز در چیاپاس به آن سخن می‌گویند. این جفت‌شدگی چیزی از منطقه را نشان می‌دهد: خوشه‌ای فشرده از زبان‌های خویشاوند که در گوشه‌ای از جهان مایا جای گرفته و از زبان‌های خانواده K'iche'an که بر ارتفاعات جنوبی سلطه دارند جدا مانده است. ده‌ها هزار نفر به زبان چوخ سخن می‌گویند، در دو گویش آشکارا متمایز که بر دو شهر اصلی متمرکزند. San Mateo Ixtatán بخش دوم نامش را از زبان ناهوآتل گرفته که به معنای «جای نمک» است، و چشمه‌های نمکی زیر شهر قرن‌هاست بهره‌برداری می‌شوند. نمک سیاهی که از آن‌ها به دست می‌آید در سراسر ارتفاعات مبادله می‌شود و بیش از خوراک، برای دارو و آیین ارزش دارد.

بر تپه‌ای بالای San Mateo، سکوهای سنگی سایت Wajxaklajun قرار دارد، محوطه‌ای متأخر از دوره پیش از کلمب که دعاکنندگان چوخ هنوز در آن شمع و کوپال می‌سوزانند. این تصویر درستی از شیوه کارکرد دین در این‌جاست: کاتولیسیسم، کلیساهای انجیلی که قدمت کمتری دارند، و عمل‌های کهن مایا از یک‌دیگر جدا نیستند، بلکه همان مردم در همان هفته با همه آن‌ها سروکار دارند. اوایل دهه 1980 این سرزمین را سخت آسیب زد. یورش‌های ارتش در جریان مبارزه با شورش، روستاهای سراسر Huehuetenango را ویران کرد و کشتارهای Finca San Francisco در Nentón در ژوئیه 1982 در یک روز جان حدود سیصد نفر از چوخ‌ها را گرفت. هزاران نفر به چیاپاس گریختند. بسیاری در دهه 1990 بر اساس توافق‌نامه‌های بازگشت به خانه‌هایشان برگشتند؛ دیگران ماندند و نسل‌هایشان اکنون مکزیکی‌اند. مهاجرت جدیدتر به سوی ایالات متحده است و پول حواله‌ها در بتن و میلگرد ساختمان‌های San Mateo خوانا است. بافندگی زنان بهتر از لباس مردان دوام آورده است: هوی‌پیل huipil از San Mateo، پارچه‌ای از پنبه سفید با گل‌های بزرگ و شعاعی به رنگ بنفش، قرمز و سبز، هنوز پوشش روزمره عادی است، در حالی که کاپیچای capixay پشمی مردان به مردان مسن و مراسم آیینی عقب نشسته است.