اروتیک آئواکه‌ها

اوآکه‌ها از کوچک‌ترین مردمان مرتفعات گویانا هستند و آنچه آنان را متمایز می‌کند زبانشان است. زبان آروتانی، چنان‌که زبان‌شناسان معمولاً آن را می‌نامند، هیچ خویشاوند اثبات‌شده‌ای ندارد. برخی پژوهشگران آن را با زبان Sapé پیوند می‌دهند که گروه کوچک دیگری در همان تپه‌ها به آن سخن می‌گوید، اما این پیوند بر فهرست‌های کوتاه واژگان استوار است و بسیاری از طبقه‌بندی‌ها آروتانی را تنها بر جای می‌گذارند. زبان‌های اطراف آن به خانواده‌های بسیار بزرگ‌تری تعلق دارند: زبان‌های Cariban مانند Pemon و Ye'kuana، و زبان‌های Yanomaman مانند Ninam. زبان همسایگان ایشان خویشاوندانی دارد که در صدها مایل پراکنده‌اند، اما اوآکه‌ها به زبانی سخن می‌گویند که در هیچ جای دیگر یافت نمی‌شود. سرزمین آنان مرز جنگلی و شکسته از آبشارهای تند میان برزیل و ونزوئلا است، در اطراف بخش بالایی رودخانه Uraricoera در ایالت Roraima و سرچشمه‌های Paragua در ایالت Bolívar ونزوئلا. هنوز رسیدن به آنجا از راه زمین دشوار است، و مرزی که از میان آن کشیده شده برای خانواده‌هایی که مدت‌ها پیش از آنکه هر یک از دو کشور این منطقه را نقشه‌برداری کنند در کنار هر دو رودخانه زیسته بودند، چندان معنایی نداشت.

بیگانگان از اوایل قرن بیستم شروع کردند به نوشتن درباره اوآکه‌ها، هنگامی که هیئت‌های اعزامی که از رودخانه Uraricoera بالا می‌رفتند فهرست‌های کوتاه واژگان را ثبت کردند. از آن زمان این گروه پیوسته کوچک‌تر شده است. بیماری‌هایی که از بیرون آورده شدند، کشش همسایگان بزرگ‌تر و نسل‌هایی از ازدواج با خانواده‌های Pemon، Ninam و Sapé، جمعیت اندکی را بر جای گذاشته‌اند که هنوز این نام را به کار می‌برد، و گزارش شده که تنها چند تن از افراد مسن زبان Arutani را به خوبی صحبت می‌کنند. بسیاری از اوآکه‌ها روزانه با زبان‌های Pemon، Ninam، اسپانیایی یا پرتغالی زندگی را می‌گذرانند. در سوی برزیل، استخراج غیرقانونی طلا از اواخر دهه 1980 به شدت حوضه Uraricoera را آسیب زده و جیوه، مالاریا و معدنچیان مسلح را به رودخانه‌ها آورده است. درباره‌ی باورهای اوآکه‌ها به‌طور ویژه کمتر چیزی منتشر شده است. مردمان همسایه سنت‌های شامانی دارند که بر ارواح جنگل، رودخانه و شکار متمرکز است، و مبلغان مسیحی دهه‌ها در این منطقه کار کرده‌اند، اما ثبت نشده که هیچ‌کدام تا چه اندازه زندگی امروز اوآکه‌ها را شکل می‌دهند. آنچه روشن است این است که خانواده‌ها و حافظه، این هویت را همان‌قدر که سرزمین حمل می‌کند، حمل می‌کنند. هر گوینده باقی‌مانده زبان Arutani بخشی از آنچه از یکی از زبان‌های منزوی و نادر آمریکای جنوبی باقی مانده را در خود نگه می‌دارد. برای مردمی که یک قرن در حال جذب شدن در همسایگان خود بوده‌اند، حفظ این نام خود بیانیه‌ای است.