اروتیک واسو کوکال

واسو کوکال مردمی بومی از منطقه نیشکرزار شمال ایالت آلاگواس در شمال‌شرق برزیل هستند و هویت‌شان با قطعه زمین واحدی گره خورده است: سکونتگاه استعماری قدیمی بومیان کوکال که امروز در شهرداری ژوآکیم گومس قرار دارد. حدود دو هزار نفر در چند روستا در آنجا زندگی می‌کنند، از جمله کوکال، پدرینیاس، ژربا و سرینیا، روی زمین‌های تپه‌ای در منطقه زونا دا ماتا که در میان مزارع نیشکر تکه‌هایی از جنگل آتلانتیک باقی مانده است. بزرگراه فدرال BR-101 درست از میان این قلمرو می‌گذرد و همین باعث مرگ‌ومیر در تصادفات رانندگی، اختلاف بر سر غرامت و یادآوری روزانه از اندک بودن فضای این ذخیره‌گاه بومی شده است.

تاریخ آنان الگوی شمال‌شرق برزیل را دنبال می‌کند، جایی که بومیان زودتر از همه مستعمره شدند و زودتر از همه از دست‌رفته به شمار آمدند. سنت محلی سرزمین کوکال را به خدمت نظامی پیوند می‌دهد: گفته می‌شود این زمین به جنگجویان بومی داده شد که در لشکرکشی‌های استعماری علیه کیلومبوی پالماریس شرکت کردند. در سال 1872 استان آلاگواس همه سکونتگاه‌های بومی خود را منقرض اعلام کرد، با این استدلال که ساکنان آنها در جمعیت عمومی ادغام شده‌اند، و مالکان مزارع زمین‌ها را تصرف کردند. خانواده‌ها به‌عنوان مستأجر و کارگر برداشت نیشکر روی زمینی که آن را متعلق به خود می‌دانستند ماندند. در دهه 1980، در چارچوب احیای گسترده‌تر مردمان بومی در سراسر شمال‌شرق، آنان خود را سازمان‌دهی کردند، از سازمان فدرال امور بومیان خواستار به رسمیت شناخته شدن شدند و قلمروی مرزبندی‌شده‌ای کمتر از سه هزار هکتار به دست آوردند که در سال 1991 تصویب شد. آنان این را بخش کوچکی از واگذاری اصلی می‌دانند و بازنگری در مرزها سال‌هاست که در دست مطالعه است.

زبان اجدادی‌شان از میان رفته و آن‌قدر کم ثبت شده که امکان طبقه‌بندی آن وجود ندارد. واسو کوکال به پرتغالی سخن می‌گویند. آنچه آنان را به‌عنوان یک قوم مشخص می‌کند زبان نیست، بلکه تبار، مکان و آیین است. توره، رقص حلقوی و سرود مشترک میان بومیان سراسر شمال‌شرق، در مجامع، یادبودها و اعتراضات با ماراکاس اجرا می‌شود و هم عبادت است و هم بیانیه‌ای عمومی درباره هویت آنان. بیشتر خانواده‌ها کاتولیک‌اند، کلیساهای انجیلی نیز حضور دارند و هیچ‌کدام مغایر با توره دانسته نمی‌شود. مردم مانیوک، لوبیا، ذرت و موز می‌کارند و بسیاری هنوز به‌صورت فصلی در کارخانه‌های قندی که اطرافشان را گرفته‌اند کار می‌کنند. روستاها مدارس بومی دولتی مخصوص خود را دارند. گاهی غریبه‌ها تردید می‌کنند که آیا مردمی که ظاهر و گفتارشان مانند همسایگان روستایی‌شان است واقعاً بومی‌اند. پاسخ واسو کوکال این است که آنان هرگز نرفته‌اند.