اروتیک ویللا

ویلِلا مردمی از منطقهٔ چاکو هستند و مهم‌ترین واقعیت دربارهٔ آنان این است که هنوز وجود دارند. در بیشتر قرن بیستم، قوم‌نگاران دربارهٔ ایشان به زمان گذشته می‌نوشتند. آنان را مردمی رودنشین توصیف می‌کردند که گویا پس از میسیون‌ها، جنگ‌های مرزی و کار اجباری در میان همسایگانشان حل شده بودند. با این حال، خانواده‌هایی در شمال آرژانتین این نام را نگه داشتند. در دهه‌های اخیر آنان آشکارا از آن استفاده کرده‌اند، هم هنگام معرفی خود به مأموران سرشماری و هم در جامعه‌های سازمان‌یافته در استان‌های چاکو و سانتیاگو دل استرو.

سرزمین تاریخی آنان در امتداد رودخانهٔ برمخو قرار داشت که حجم زیادی از رسوب را به سمت جنوب‌شرق، از میان گران چاکو، حمل می‌کند تا به رودخانهٔ پاراگوئه بپیوندد. گزارش‌های دوران استعمار مردمی را توصیف می‌کنند که در مقام ماهیگیر و شکارچی از آب روزی می‌گرفتند و، همانند دیگر مردمان چاکو، به برداشت‌های فصلی از جنگل خشک نیز وابسته بودند. آنان هرگز یک واحد سیاسی نبودند. نویسندگان اسپانیایی مجموعه‌ای از دسته‌ها را با نام‌هایی چون چونوپی، پاسائین، آتالالا و اوموآمپا ثبت کردند و عمدتاً به این دلیل که به یک زبان سخن می‌گفتند، آن‌ها را کنار هم گروه‌بندی کردند.

زبان است که آنان را متمایز می‌کند. ویلِلا بخشی از خانوادهٔ گوایکوروئی نیست که کوم و موکوویی به آن سخن می‌گویند، و نیز بخشی از خانوادهٔ ماتاگوایی نیست که ویچی به آن سخن می‌گویند؛ این دو گروه، گروه‌های غالب منطقه‌اند. زبان‌شناسان معمولاً زبان ویلِلا را در خانوادهٔ کوچک لوله-ویلِلا کنار زبان منقرض‌شدهٔ لوله قرار می‌دهند، اما این پیوند محل بحث است و برخی ویلِلا را یک زبان منزوی می‌دانند، یعنی زبانی که هیچ خویشاوند شناخته‌شده‌ای ندارد. مبلغان یسوعی نخستین فهرست‌های واژگان را در قرن هجدهم ثبت کردند. تا پایان قرن بیستم، تنها شمار اندکی از گویشوران سالخورده و گویشوران ناقص باقی مانده بودند. ضبط‌هایی که زبان‌شناسان با ایشان تهیه کردند اکنون اصلی‌ترین راهی است که هر کسی می‌تواند بار دیگر این زبان را بشنود.

در قرن هجدهم، یسوعیان در امتداد مرز چاکو سکونتگاه‌های میسیونی موسوم به «ردوکسیون» برپا کردند که با اخراج این فرقه در سال 1767 پایان یافتند. ضربهٔ بزرگ‌تر بعدها رسید. در اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم، لشکرکشی‌های نظامی آرژانتین چاکو را به روی مهاجران، قطع درختان و کشت پنبه گشود. بازماندگان سرانجام به کار مزدی روی آوردند که منطقه را دگرگون کرد و اغلب در کنار دیگر مردمان بومی کار می‌کردند. ازدواج با آن گروه‌های همسایه رایج بود و این امر تا حدی توضیح می‌دهد که چرا افراد بیرونی چنین زود اعلام کردند که ویلِلا ناپدید شده‌اند.

امروزه بیشتر ویلِلا مسیحی‌اند، یا کاتولیک یا انجیلی، همانند بخش بزرگی از مردمان بومی چاکو. زندگی روزمرهٔ ایشان تا حد زیادی شبیه زندگی دیگر خانواده‌های روستایی و شهرهای کوچک در شمال آرژانتین است. آنچه امروزه جامعه را تعریف می‌کند، انتخاب حفظ یک نام، تاریخچه‌های خانوادگی و هرچه از واژگان باقی مانده است، با وجود آن‌که روایت‌های رسمی پیش‌تر پروندهٔ ایشان را بسته بودند.