اروتیک آگواروناها

آگوارونا خود را آواجون می‌نامند و این تفاوت برای آنان اهمیت دارد: نام نخست از بیرون آمده است، و نام دوم همان است که به آن پاسخ می‌دهند. آنان در حوضهٔ بالایی رود مارانیون در شمال پرو زندگی می‌کنند، جایی که آخرین دامنه‌های جبال آند به جنگل بارانی می‌پیوندد، در امتداد رودهای سنپا، نیوا، سانتیاگو و چیریاکو. سرزمینی است ناهموار که عبور از آن دشوار و ناپدید شدن در آن آسان است، و این تا حدی دلیل آن است که تاریخ‌شان فصلی از فتح ندارد. پیشروی اینکاها پیش از رسیدن به آنان متوقف شد. کاوشگران اسپانیایی در سده شانزدهم به درون آمدند، در سرزمین جیواروئن شهرهای معدنی بنا کردند و سپس بیرون رانده شدند. بازرگانان لاستیک و مبلغان مذهبی بعدها آمدند و با مقاومت، جذب شدن یا پایداری در برابرشان روبه‌رو شدند. پس از آشانینکاها، آواجون‌ها پرجمعیت‌ترین مردم بومی در آمازون پرو هستند.

زبان آنان به خانوادهٔ چیچام تعلق دارد که وامپیس‌ها، شوآرها، آچوارها و شیوارها نیز به آن سخن می‌گویند، و زبان‌شناسان نتوانسته‌اند آن را به هیچ زبان دیگری پیوند دهند. چیچام واژه‌ای است که خود گویشوران برای گفتار به کار می‌برند و جای جیواروئن را گرفته است، واژه‌ای اسپانیایی که از تحریف به توهین بدل شده بود. جهان‌بینی کهن‌تر از بیشتر آیین‌های دیگر پایدار مانده است. نیرو از آروتام می‌آید، رؤیایی که فرد با روزه‌داری در کنار آبشار و تنها به دست می‌آورد، گاه با آب تنباکو یا فرآورده‌ای از گیاه برگمانسیا، و کسی که آن را دیده باشد دشوارتر کشته می‌شود. زنان آنن را می‌خوانند، آوازهای خصوصی خطاب به درختان مانیوک، سگ‌های شکاری و شوهران غایب. آنن مالکیت است: به ارث می‌رسد یا خریداری می‌شود، و زنی که آنن‌های خوب را بشناسد چیزی ارزشمند دارد. مبلغان ناصری و کاتولیک نسل‌هاست در مارانیون فعالیت دارند و بیشتر آواجون‌ها خود را مسیحی می‌دانند، اما این دو نظام کنار هم کار می‌کنند و هیچ‌یک جای دیگری را نگرفته است.

بیگانگان هنوز همه این‌ها را به سرهای کوچک‌شده تقلیل می‌دهند. تسانتسا واقعی بود، آیینی برای نگه داشتن روح دشمن کشته‌شده، و نسل‌ها پیش از میان رفت و از آن زمان بیشتر با تقلبی‌هایی که به گردشگران فروخته می‌شود در گردش مانده است. در داخل پرو، آواجون‌ها به چیز دیگری شناخته می‌شوند: سازمان‌دهی. آنان در دهه 1970 یکی از نخستین اتحادیه‌های بومی آمازون پرو را بنیان گذاشتند، و در ژوئن 2009 همراه با وامپیس‌ها بزرگراه بیرون باگوا را در برابر فرمان‌هایی مسدود کردند که زمین‌های جمعی دارای سند رسمی را به روی نفت و معدن می‌گشود. عملیات پلیس برای بازگشایی جاده 33 نفر کشته بر جای گذاشت، هم از پلیس و هم از معترضان. فرمان‌ها لغو شدند و قانون مشورت پیشین پرو به دنبال آن آمد. از آن زمان جوامع آواجون درگیر دعوای حقوقی بر سر لایروبی طلا و سند مالکیت زمین بوده‌اند. کودکان آنان هنوز با زبان آواجون بزرگ می‌شوند، و این در آمازون چیز کوچکی نیست.