اروتیک یوکپا

Yukpa مردمی کوهستان‌نشین‌اند و کوه در اینجا مشخص است: Serranía del Perijá، زائده‌ی بلند شمالی رشته‌کوه‌های آند که مرز میان کلمبیا و ونزوئلا را در بر دارد. آن‌ها بر دامنه‌ها و در دره‌های آن زندگی می‌کنند، در Cesar و Norte de Santander در سوی کلمبیایی و Zulia در سوی ونزوئلایی، و طی یک قرن گذشته پیوسته به ارتفاعات بالاتر رانده شده‌اند. آنچه آن‌ها را از همه‌ی همسایگانشان متمایز می‌کند زبان است. زبان Yukpa به خانواده‌ی Cariban تعلق دارد و این امر آن‌ها را در شمار غربی‌ترین گویشوران زبان Carib در هر کجا قرار می‌دهد، بسیار دور از Guianas و آمازون که بیشتر خویشاوندان زبانی‌شان در آن‌جا زندگی می‌کنند. قوم Barí که در رشته‌کوه‌های همین حوالی در غرب زندگی می‌کند به زبان Chibchan سخن می‌گوید که هیچ ارتباطی با Yukpa ندارد. مستعمره‌نشینان اسپانیایی هرگز این موضوع را روشن نکردند. آن‌ها هر دو قوم را با هم Motilones نامیدند، یعنی موی‌کوتاه‌ها، و تنها با عنوان‌های mansos و bravos، یعنی رام و وحشی، از یکدیگر جدایشان کردند. به Yukpa نام نخست داده شد، و این بیش از آنکه درباره‌ی آنان باشد، درباره‌ی صبر استعمار سخن می‌گوید.

آنان در قطعه‌زمین‌هایی کشاورزی می‌کنند که از جنگل بریده و سوزانده و سپس برای استراحت رها می‌شوند، و برخلاف رسم این بخش از آمریکای جنوبی، غذای اصلی‌شان مدت‌ها ذرت بوده است نه مانیوک. ذرت به چیچا تبدیل می‌شود و چیچا هر گردهمایی شایسته‌ی حضور را استوار نگه می‌دارد. مرگ در دو مرحله انجام می‌شود: پیکر به خاک سپرده می‌شود، سپس بعدها دوباره بیرون آورده می‌شود تا استخوان‌ها پاک شوند و به غار یا پناهگاهی صخره‌ای برده شوند؛ مراسمی دوم که کاری را که نخستین مراسم آغاز کرده کامل می‌کند. کاتولیسم در دهه‌ی 1940s با بعثت کاپوچین‌ها در El Tukuko به شدت وارد شد، جماعت‌های انجیلی از آن زمان رشد کرده‌اند، و هیچ‌یک کاملاً جای شامان‌ها یا توجه به رؤیاها را نگرفته‌اند. شاخه‌ها، یعنی Irapa، Macoita، Shaparu، Wasama و دیگران، برای خود Yukpa تمایزهای واقعی‌اند و برای بیگانگان عملاً نامرئی‌اند. دامداران در طول قرن بیستم دامنه‌های حاصلخیز را تصرف کردند، و تلاش برای بازپس‌گیری هر بخشی از آن از آن زمان به بعد داستان سیاسی تعیین‌کننده‌ی Yukpa بوده است. در ونزوئلا این مبارزه Sabino Romero، کاسیکه‌ی Chaktapa (cacique) را پدید آورد که اشغال زمین‌ها را در دشت‌های پست Perijá رهبری کرد و در مارس 2013 با گلوله کشته شد. فروپاشی اقتصادی در ونزوئلا از آن زمان خانواده‌های Yukpa را به آن سوی مرز و به شهرهای کلمبیایی پراکنده کرده است، جایی که آن‌ها چشمگیر، ناخواسته و در حال سرهم‌بندی زندگی هستند.