اروتیک یوکونا

یوکونا‌ها مردمی کوچک از آمازون در جنوب‌شرقی کلمبیا هستند. سریع‌ترین راه شناسایی آنان از طریق رودخانه و زبانشان است. روستاهای آنان در امتداد میریتی-پارانا، یکی از شاخه‌های رودخانهٔ کاکتا در استان آمازوناس، قرار دارد و به زبانی آراواکی سخن می‌گویند. این موضوع آنان را در رودخانه‌ای که همسایگان نزدیکی چون تانیموکا و لتواما به زبان‌های توکانویی حرف می‌زنند، متمایز می‌کند. اما این تفاوت هرگز مانع پیوند آنان نشده است. یوکونا‌ها که خود را کامخیا می‌نامند با این همسایگان ازدواج می‌کنند، داد و ستد دارند و می‌رقصند. ماتاپی‌ها که روزگاری مردمی جدا بودند، یوکونایی را زبان روزمرهٔ خود کردند و امروز بیشتر در همان جهان اجتماعی زندگی می‌کنند.

زندگی روزمره از الگوی آمازون شمال‌غربی پیروی می‌کند. خانواده‌ها زمین‌هایی از جنگل را برای کشت کاساوای تلخ پاک می‌کنند؛ زنان آن را به نان و نوشیدنی کاساوا تبدیل می‌کنند، در حالی که مردان ماهی می‌گیرند و شکار می‌کنند. جامعه در طایفه‌های پدرتبار سازمان یافته است. خانهٔ بزرگ جمعی، یعنی مالوکا، هنوز محل گفتگوهای جدی است، اغلب عصر، همراه با پودر کوکا و تنباکو. شامان‌ها هنوز وزن واقعی دارند: آنان درمان می‌کنند، محافظت می‌کنند و با ارواح صاحب حیوانات، ماهی‌ها و مکان‌های جنگلی چانه می‌زنند، ارواحی که هیچ‌کس خشنودی‌شان را بدیهی نمی‌گیرد. مبلغان کاتولیک و انجیلی هر دو در این منطقه کار کرده‌اند، اما تقویم آیینی پابرجا مانده است. مشهورترین بخش آن یوروپاری است، چرخهٔ نی‌ها و شیپورهای مقدس که با آیین تشرف پسران پیوند دارد. زنان از دیدن این سازها منع شده‌اند.

بیگانگان کمتری می‌دانند که چه بخش بزرگی از آیین‌های یوکونا به مبادله مربوط است. در رقص‌هایی که بر پایهٔ برداشت میوه یا شکار سازمان یافته‌اند، یک گروه با خوراک می‌رسد و میزبانان با نوشیدنی پاسخ می‌دهند. تحویل از طریق سخنرانی‌های طولانی و رسمی انجام می‌شود که میان دو طرف رد و بدل می‌شود. مردم‌شناسانی که میان یوکونا‌ها زیسته‌اند، این سخنرانی‌ها را کلید کل جامعه می‌دانند: بدهی‌ها و تعهدات میان طایفه‌ها و مردم‌ها آشکارا بیان، سنجیده و علناً تسویه می‌شوند. برخورد آنان با بیگانگان نیز بر پایهٔ مبادله بود، اما با شرایطی بدتر. در دوران رونق لاستیک و دهه‌های تجارت پس از آن، اربابان سفیدپوست کارگران یوکونا را به ترتیبات بدهی‌ای کشاندند که رهایی از آن دشوار بود. امروز بخش عمدهٔ سرزمین آنان در درون قلمروی بومی با مالکیت جمعی قرار دارد که با مردمان همسایه در آن شریک‌اند، و رؤسای جوامع محلی از طرف روستاها در معاملات با دولت کلمبیا سخن می‌گویند.