اروتیک تهوئلچه

تهوئلچه‌ها مردمی هستند که اروپا پیش از آنکه با پاتاگونیا آشنا شود با آنان روبه‌رو شد و این منطقه به نام ایشان نامگذاری شده است. هنگامی که خدمه ماژلان در سال 1520 در ساحل اقیانوس اطلس زمستان را گذراندند، شکارچیانی بسیار بلندقد را توصیف کردند که یک اسپانیایی تنها به کمرشان می‌رسید، و نامی که ماژلان بر آنان نهاد، یعنی پاتاگون، به نام این سرزمین تبدیل شد. این قد بیش از حد بزرگ‌نمایی شده بود، اما ساختگی نبود: داروین، سه قرن بعد، هنوز آنان را بلندقدترین مردمی می‌دانست که در هیچ جای دیگر دیده بود. آنچه واقعاً آنان را متمایز می‌کرد، زندگی‌ای بود که بر پایه گواناکو بنا شده بود. آنان گله‌ها را در دشت‌های میان آند و اقیانوس اطلس دنبال می‌کردند، با بولاس شکار می‌کردند، در خیمه‌هایی از پوست گواناکو می‌خوابیدند و کیلانگو می‌پوشیدند، یعنی شنلی از پشم گواناکو که در سطح بیرونی آن نقش‌های هندسی نقاشی شده بود. نام خودشان، آونیکنک، تقریباً به معنای «مردم جنوب» است. تهوئلچه نامی است که ماپوچه‌ها بر آنان نهادند و همین نام ماندگار شد. گستره آنان از رود ریو نگرو تا تنگه ماژلان در جنوب امتداد داشت و شامل آنچه امروز در آرژانتین استان‌های چوبوت و سانتا کروز، و در شیلی منطقه ماگایانس را دربرمی‌گیرد. زبان آنان، آونکو آجن، به خانواده کوچک چونان تعلق دارد که با سلک‌نام و هاوش در تیرا دل فوئگو مشترک است و هیچ پیوندی با زبان ماپودونگون در غرب یا کچوا در شمال دوردست ندارد. آخرین گویشور روان آن، دورا مانچادو، در سال 2019 درگذشت، پس از سال‌ها ضبط زبانش با زبان‌شناسان، و برنامه‌ای برای احیای آن همچنان در سانتا کروز ادامه دارد.

به‌طور سنتی این مردم به شاخه شمالی به نام گونونا کونه یا پوئلچه و شاخه جنوبی آونیکنک تقسیم می‌شوند، و گروه‌های کوچک‌تر تئوشن میان آن دو قرار دارند. باورهای سنتی بر محور کووچ، آفریننده‌ای دورافتاده، و الال، قهرمانی که نخستین تهوئلچه را آفرید و آتش و کمان را به آنان بخشید، متمرکز بود. از قرن نوزدهم، هیئت‌های مذهبی کاتولیک مسیحیت را بر این باورها افزودند و امروزه بسیاری از خانواده‌ها هر دو را پاس می‌دارند. دو نقطه عطف این مردم را دگرگون کرد. اسب که در قرن هجدهم از مستعمرات اسپانیایی به پاتاگونیا رسید، شکارچیان پیاده را به سوارکار بدل کرد و آنان را به داد و ستد و ازدواج با ماپوچه‌ها کشاند، و زبان، زرگری و پوشاک ماپوچه‌ها از آنجا به سوی شرق و در سراسر پامپاس گسترش یافت. سپس «فتح بیابان» ارتش آرژانتین از سال 1878 و مزارع گوسفندداری که پس از آن مراتع گواناکو را حصارکشی کردند، اقتصاد کوچ‌نشین را در عرض یک نسل درهم شکستند. ایناکایال، رئیس قبیله، در سال 1888 در زندان موزه لا پلاتا درگذشت و پیکرش تنها در سال 1994 به چوبوت بازگشت. حدود 27,000 نفر در سرشماری 2010 آرژانتین خود را تهوئلچه معرفی کردند که بسیاری از آنان از راه نسب ماپوچه نیز هستند و در جوامع روستایی مانند کاموسو آیکه و در شهرهای ساحل پاتاگونیا زندگی می‌کنند، جایی که کیلانگو اکنون برای مراسم بیرون آورده می‌شود نه برای سفر.