اروتیک پیلاگا

از یک پیلاگا بپرسید خانه کجاست و پاسخ در امتداد یک رود پیش می‌رود، نه گرداگرد یک مرز. رود پیلکومایو و سرزمین هموار و خارداری که در جنوب آن در استان فورموسای آرژانتین قرار دارد، محل زندگی بیشتر حدود پنج هزار نفر پیلاگاست که در روستاهایی پراکنده میان لاس لومیتاس و پایین‌دست رود برمخو زندگی می‌کنند. زبان آنان که آن نیز پیلاگا نامیده می‌شود، به خانواده گوایکوروئی تعلق دارد؛ این امر آنان را خویشاوندان نزدیک کوم‌ها و موکوبی‌ها می‌کند و هیچ پیوندی با ویچی‌ها ندارند، که در فاصله‌ای کوتاه با ماشین زندگی می‌کنند و زبانشان از تباری کاملاً جداست. چاکو این‌گونه است: مردمانی اندک که به زبان‌هایی از چند خانواده نامرتبط سخن می‌گویند و در زندگی‌ای سهیم‌اند که حول گرما، خشکسالی و رودی شکل گرفته که مدام درباره مسیر جریانش تغییر عقیده می‌دهد.

پیش از برپایی حصارها، این زندگی متحرک بود: گروه‌هایی که هنگام پُرآبی رود پیلکومایو ماهی می‌گرفتند، در بوته‌زارها شکار می‌کردند و سال را بر اساس رسیدن غلاف‌های آلگاروبو تنظیم می‌کردند؛ این غلاف‌ها خورده می‌شوند و نیز برای تهیه نوشیدنی‌ای تخمیر می‌شوند که ارزش گردهم آمدن را دارد. وقتی اسپانیایی‌ها اسب آوردند، اقوام گوایکوروئی به‌سرعت آن را پذیرفتند و از آن استفاده کردند تا چاکو را در بخش عمده‌ای از دو قرن عملاً به روی استعمار بسته نگه دارند. آرژانتین این سلطه را تنها با لشکرکشی‌های نظامی‌ای که تا دهه 1910 ادامه یافت درهم شکست، و پس از آن خانواده‌های پیلاگا به‌عنوان کارگران فصلی به مزارع نیشکر و برداشت پنبه کشیده شدند. بدترین واقعه منفرد در حافظه زنده بعدها رخ داد. در اکتبر 1947 صدها نفر از پیلاگاها در رینکون بومبا، نزدیک لاس لومیتاس، گرد آمدند و ژاندارمری ملی به سوی آنان آتش گشود و سپس هفته‌ها بازماندگان را تعقیب و شکار کرد. دادگاه‌های آرژانتین سرانجام در سال 2019 آن را جنایت علیه بشریت خواندند و به جبران خسارت حکم دادند. امروزه بیشتر پیلاگاها به کلیساهای انجیلی تعلق دارند، معمولاً پنطیکاستی و معمولاً به رهبری کشیشانی از میان خودشان؛ این امر اندیشه‌های کهن‌تر درباره چگونگی انتقال بیماری و اینکه چه کسی می‌تواند آن را از بدن فرد بیرون بکشد، کنار نزده است: شفادهندگان و جماعت‌های کلیسایی در کنار هم فعالیت می‌کنند و مردم به هر دو مراجعه می‌کنند. زنان هنوز الیاف چاگوار را به کیسه‌های ریسمانی تبدیل می‌کنند. هنوز با کودکان به این زبان سخن گفته می‌شود، امری که در چاکو بدیهی نیست، و اکنون دستور زبان‌های نگاشته‌شده و آموزش دوزبانه پشتوانه آن است. آنچه کمتر روشن است، سند مالکیت زمین است و اینکه رود پیلکومایو سال آینده چه مقدار آب با خود خواهد آورد.