اروتیک کاریری

کاریری‌ها مردم سرتائو هستند، پس‌کرانهٔ خشک و بوته‌زار خاردار شمال‌شرقی برزیل، و نام آنان هنوز همه‌جای این سرزمین نقش بسته است: منطقهٔ کاریری در جنوب ایالت سئارا زیر فلات آراریپه، کاریریس ولیوس در ایالت پارائیبا، و شهرها و رودهایی پراکنده. این نام معمولاً به واژه‌ای از زبان توپی به معنای آرام یا کم‌حرف تعبیر می‌شود، و از این رو برچسبی است که همسایگان بر آنان نهاده‌اند. پیش از آنکه گله‌های پرتغالی‌ها در سدهٔ هفدهم به درون سرزمین پیش بروند، گروه‌های کاریری‌زبان قوسی گسترده از این سرزمین را در اختیار داشتند، از میانهٔ رود ساو فرانسیسکو به سمت شمال تا سئارا و پیائوی. آنچه آنان را به هم پیوند می‌داد بیش از هر نظام سیاسی واحدی، زبان بود. زبان‌های کاریری یعنی کیپه‌آ، دزوبوکوآ، کامورو و سابوژا خانوادهٔ کوچک مستقلی را تشکیل می‌دادند که زبان‌شناسان اغلب آن را به تبار ماکرو-ژه پیوند می‌دهند، هرچند این پیوند همچنان محل بحث است. بیشتر آنچه از این زبان‌ها می‌دانیم از آن روست که مبلغان مذهبی آنها را نوشتند: کشیش یسوعی، لوئیس وینسنسیو مامیانی، در دههٔ 1690 کتاب تعلیمات دینی و دستور زبان کیپه‌آ را منتشر کرد، و کشیش کاپوچین، برنار دو نانت، در سال 1709 کتاب تعلیمات دینی به زبان دزوبوکوآ را چاپ کرد.

مرز دامداری یک نسل جنگ و درگیری به‌دنبال آورد که با نام جنگ بربرها یا اتحادیهٔ کاریری‌ها به یاد مانده است و از دههٔ 1680 تا دههٔ 1710 ادامه یافت. کاریری‌ها و متحدانشان شکست خوردند. بازماندگان در روستاهای میسیون‌های مذهبی گرد آورده شدند و با اقوام دیگر درآمیختند، و در سدهٔ نوزدهم دولت‌های ایالتی آن روستاها را منقرض اعلام کردند، که از قضا زمین‌ها را به‌سادگی برای فروش آزاد می‌کرد. زبان‌ها خاموش شدند. پرتغالی جای آنها را گرفت.

این مردم ناپدید نشدند. چندین جامعه اکنون این نام را با خود دارند: کیریری‌های میراندلا در شمال ایالت باهیا، کاریری-شوکوها در پورتو رئال دو کولژیو در پایین‌دست رود ساو فرانسیسکو در ایالت آلاگواس، شوکورو-کاریری‌ها در اطراف پالمیرا دوس ایندیوس، و گروه‌های کوچک‌تر کاریری در سئارا و پیائوی که در دهه‌های اخیر برای به رسمیت شناخته شدن تلاش کرده‌اند. کیریری‌ها شناخته‌شده‌ترین نمونهٔ بازپس‌گیری زمین‌اند. آنان پس از سال‌ها سازماندهی، در دههٔ 1990 قلمرو کهن میسیون خود را بازپس گرفتند و شهرک‌نشینانی که درون آن زندگی می‌کردند از آنجا رفتند.

بیشتر کاریری‌ها کاتولیک‌اند، اما کانون زندگی جمعی توره است، رقصی حلقه‌ای با آواز، جغجغه و تنباکو، که اغلب با نوشیدنی‌ای از درخت ژورما همراه می‌شود و خطاب به انکانتادوس، یعنی موجودات نیاکانی افسون‌شده، اجرا می‌شود. کیریری‌ها در دههٔ 1970 رقص توره را از قوم توشا آموختند، کاری آگاهانه برای بازسازی. کاریری-شوکوها آیین اوریکوری را حفظ کرده‌اند، خلوتی آیینی که بر بیگانگان بسته است، و دربارهٔ آنچه در آن می‌گذرد سخن نمی‌گویند. در منطقه‌ای که هویت بومی مدت‌ها به این بهانه انکار می‌شد که مردم در ظاهر و گفتار شبیه همسایگانشان هستند، این آیین‌ها همان کاری را انجام می‌دهند که زبان پیش‌تر انجام می‌داد: مشخص می‌کنند چه کسی به جمع تعلق دارد.