اروتیک هیتنوها

هیتنو‌ها یکی از کوچک‌ترین قوم‌های بومی دشت‌های شرقی کلمبیا هستند: چند صد نفر در استان آراوکا، که بیشترشان در شهرداری پوئرتو رُندُن زندگی می‌کنند. هیتنو نامی است که آنان برای خودشان به کار می‌برند. سوابق قدیمی و بسیاری از اسناد دولتی آنان را ماکاگوان یا ماکاگوان می‌نامند، و هر دو نام هنوز در کاربرد هستند، بنابراین هر کسی که سرگذشت آنان را از طریق آرای دادگاه و جدول‌های سرشماری دنبال می‌کند باید هر دو نام را بداند.

سرزمینشان لانوس است، دشتی هموار و سوانا که رودخانه‌های آرام و نوارهایی از جنگل‌های کناررودی از آن می‌گذرند، بخشی از سال زیر آب می‌رود و بقیه سال خشک و سوزان است. هیتنو‌ها بر اساس همین چرخه زندگی می‌کردند و میان سکونتگاه‌های کنار رود و اردوگاه‌های جنگلی جابه‌جا می‌شدند، شکار می‌کردند، ماهی می‌گرفتند، غذا گرد می‌آوردند و باغچه‌های کوچک کاساوا پرورش می‌دادند. این جابه‌جایی سرگردانی نبود. شیوه‌ای بود که جمعیت کوچک با آن از سرزمینی معیشت می‌کرد که غذا در آن همراه آب جابه‌جا می‌شود.

زبانشان به خانواده گوآهیبان تعلق دارد که گویشورانش در سراسر دشت‌های شرق کلمبیا و ونزوئلای همسایه زندگی می‌کنند. نزدیک‌ترین خویشاوندان آن شامل سیکوانی، بزرگ‌ترین زبان این خانواده، و همچنین کویبا و گوایابرو هستند. زبان‌شناسان گاهی هیتنو را گویشی از گوآهیبو دانسته‌اند و گاهی زبانی مستقل. برای کسانی که به آن سخن می‌گویند، این زبان به سادگی زبان خانه است و اسپانیایی برای معاملات در شهر به کار می‌رود.

تاریخ اخیر هیتنو‌ها به‌طور غیرعادی خوب مستند است، و دلیل آن تلخ است. آراوکا استانی است که گاوداری، نفت و دهه‌ها درگیری مسلحانه آن را شکل داده‌اند. با گسترش مزارع در سراسر سوانا، هیتنو‌ها به منطقه‌های حفاظت‌شده‌ای رانده شدند که برای شکار و ماهی‌گیری به شیوه قدیم بیش از حد کوچک بود، و گرسنگی و بیماری به دنبالش آمد. در سال 2009 دادگاه قانون اساسی کلمبیا ماکاگوان را در میان مردمان بومی‌ای نام برد که در معرض نابودی جسمی و فرهنگی بودند، و در سال 2010 حکمی صادر کرد که به‌طور مشخص به هیتنو‌ها می‌پرداخت. این احکام مسئله زمین را حل نکردند، اما در عالی‌ترین دادگاه قانون اساسی کشور ثبت کردند که بقای یک ملت کامل در خطر است.

زندگی مذهبی بر پایه سنت‌های بومی خودشان استوار است، با ریش‌سفیدان و درمانگرانی که دانشی را نگه می‌دارند که سلامتی، جانوران و سرزمین را به هم پیوند می‌دهد. هیتنو‌ها هنوز به زبان خودشان سخن می‌گویند، هنوز با نام خودشان شناخته می‌شوند و هنوز در دشت‌هایی زندگی می‌کنند که اجدادشان از آن عبور می‌کردند، هرچند گستره‌ای که می‌توانند در آن جابه‌جا شوند بسیار کوچک‌تر شده است.