اروتیک اسه اخاها

وقتی از یک فرد Ese Ejja بپرسید از کجا آمده است، پاسخ او بیشتر رودخانه‌ای است تا کشوری. بیگانگان نام‌های دیگری به آنان داده‌اند: Chama در بولیوی و Huarayo در پرو. هر دو نام، نام‌های بیرونی‌اند که لحنی تحقیرآمیز دارند و خود مردم از آن‌ها استفاده نمی‌کنند؛ آنان خود را Ese Ejja می‌نامند که تقریباً به معنای «مردم» است. سرزمین آنان جنگل کم‌ارتفاع است، جایی که شمال بولیوی با جنوب شرقی پرو به هم می‌رسد و در امتداد رودخانه‌های Beni، Orthon، Madre de Dios، Tambopata و Heath گسترده شده است. رود Heath مرز بین‌المللی است، از این رو خانواده‌ها خویشاوندان خود را در هر دو کرانه نگه می‌دارند و هرگز زندگی خود را حول این خط سامان نداده‌اند. زبان آنان، که آن هم Ese Ejja نام دارد، به خانواده کوچک Takanan تعلق دارد؛ این خانواده آنان را کنار Tacana، Cavineña و Araona قرار می‌دهد و به شدت از گویندگان Quechua و Aymara در ارتفاعات غربی جدا می‌کند. یک صد سال است که از پیوندی ژرف‌تر میان زبان‌های Takanan و زبان‌های Panoan در پایین‌دست رودخانه سخن گفته می‌شود، اما این موضوع هرگز قطعی نشده است. تقسیم‌بندی‌های تاریخی بر اساس آبراه‌ها پیش می‌رفت نه بر اساس رئیس قبیله، و به همین دلیل پارک ملی Bahuaja-Sonene در پرو واژه‌های Ese Ejja را برای رودهای Tambopata و Heath حفظ کرده است.

آنان تا همین اواخر کوچ‌نشین بودند: مردمی که با قایق زندگی می‌کردند، ماهی می‌گرفتند، از فصل‌ها پیروی می‌کردند، باغچه‌های کوچکی از موز و کاساوا می‌کاشتند و تخم لاک‌پشت را از ساحل‌های فصل خشک بیرون می‌آوردند. شهرت آنان به‌عنوان ماهی‌گیران با کمان، لاف رمانتیک نیست و همسایگان‌شان در آن رودخانه‌ها این نکته را می‌پذیرند. دو چیز این زندگی را قطع کرد. رونق تولید کائوچو در اواخر قرن نوزدهم، بدهی‌بندگی، یورش و گریز به سرچشمه‌های رودخانه را به همراه آورد و بخش‌های وسیعی از سرزمین را خالی کرد. سپس در اواسط قرن بیستم، مبلغان پروتستان با یک الفبا، روستاهای دائمی و دینی تازه آمدند و بسیاری از آن‌ها ماندگار شد. کلیساهای انجیلی امروز بخشی عادی از زندگی جامعه‌اند، اما جای جهان‌بینی کاربردی درباره ارواح جنگل و رودخانه و درمانگرانی را که با آن‌ها سروکار دارند نگرفته‌اند. جمعیت در دو کشور اندک است، چند هزار نفر، که در جماعت‌های دارای سند رسمی مانند Portachuelo بر رود Beni و Palma Real و Sonene در پرو پراکنده‌اند. مردم برای کار مزدی در برداشت گردو برزیلی و در گردشگری Tambopata کار می‌کنند، و جیوه‌ای که معدن‌کاری طلا در Madre de Dios به رودخانه می‌ریزد به ماهی‌هایی می‌رسد که آنان می‌خورند و معیشت کهن را به مشکل بهداشتی امروز بدل می‌کند. زبان هنوز در برخی جماعت‌های بولیویایی توسط کودکان آموخته می‌شود و در جماعت‌های دیگر به سرعت از دست می‌رود.