اروتیک گوایاناها

Guaianá مردمان بومی جنوب‌شرقی برزیل بودند که هنگام ورود پرتغالی‌ها در قرن شانزدهم بر ساحل و فلات داخلی ایالت امروزی ساوپائولو زندگی می‌کردند و سپس ظرف چند نسل به‌عنوان گروهی متمایز ناپدید شدند. بسیاری از مورخان آنان را از نیاکان Kaingang به شمار می‌آورند. آنچه آنان را در آن زمان قابل تشخیص می‌کرد ساده بود: آنان Tupi نبودند. روستاهایی که به زبان Tupi سخن می‌گفتند بر ساحل تسلط داشتند و پرتغالی‌ها از راه مترجمان Tupi با منطقه آشنا می‌شدند. در چنین زمینه‌ای، Guaianá به‌عنوان مردمی برجسته بودند که زبانی دیگر داشتند و شیوه زندگی دیگری.

همین تفاوت، شناسایی آنان را دشوار می‌کند. گاه به نظر می‌رسد این نام بیشتر برچسبی کلی برای همسایگان غیر Tupi بوده تا نام یک قوم مشخص. نویسندگان استعماری آن را برای گروه‌های نزدیک ساحل ساوپائولو و بعدها برای مردمان داخل جنوبی به سوی Paraná به کار بردند. زبان آنان به‌ندرت ثبت شده است. بیشتر پژوهشگران آن را در شاخه Southern Jê از خانواده Macro-Jê قرار می‌دهند، در کنار Kaingang و Xokleng و دور از زبان‌های Tupi-Guarani که پیرامونشان بودند.

Gabriel Soares de Sousa، تاریخ‌نگار قرن شانزدهم، نوشت که آنان خانه‌های بزرگ روستایی Tupi را نمی‌ساختند. در عوض، به گفته او، در خانه‌هایی که در زمین کنده شده بود پناه می‌گرفتند و آتش را درون آن‌ها روشن نگه می‌داشتند. روایت او با خانه‌های گودالی که باستان‌شناسان در ارتفاعات سرد جنوب برزیل یافته‌اند همخوانی دارد، و این خانه‌ها مدت‌ها به نیاکان شاخه‌های Southern Jê پیوند داده شده‌اند.

Guaianá همچنین در داستان بنیان‌گذاری ساوپائولو درهم تنیده‌اند. وقتی یسوعیان در سال 1554 مأموریتی مذهبی بر فلات Piratininga برپا کردند، متحد کلیدی آنان رئیس Tibiriçá بود که دخترش با João Ramalho، مهاجر پرتغالی ازدواج کرد. سنت محلی مدت‌ها Tibiriçá را Guaianá می‌خواند. بیشتر مورخان امروز او را Tupiniquim می‌دانند و همین آشفتگی نشان می‌دهد این برچسب تا چه اندازه آزادانه به کار می‌رفته است. در طول قرن هفدهم، کاروان‌های برده‌گیری که از ساوپائولو راهی می‌شدند اسیرانی را از داخل جنوبی می‌آوردند تا در خانه‌ها و مزارع شهر کار کنند، و در میان آنان افرادی بودند که به‌عنوان Guaianá ثبت شده بودند. بیماری، بردگی و اسکان در روستاهای مأموریتی، این گروه را فرسود تا بازماندگانش در جمعیت آمیخته استعماری ادغام شدند.

میراث آنان امروز بیشتر در نام‌های مکان‌ها و در خطوط خانوادگی‌ای باقی مانده که هیچ‌کس نمی‌تواند آن‌ها را با دقت دنبال کند. Guaianases، ناحیه‌ای در بخش شرقی ساوپائولو، این نام را حفظ کرده است. Kaingang که هنوز در سراسر جنوب برزیل زندگی می‌کنند، زنده‌ترین مردمی هستند که اکثر پژوهشگران به‌عنوان نزدیک‌ترین خویشاوندان آنان به آن اشاره می‌کنند.