اروتیک چیمیلاها

چیمیلا خود را Ette Ennaka می‌نامند، نامی که بر پایه ette ساخته شده است؛ واژه‌ای که در زبانشان به معنای انسان است. دیگران همگی waacha هستند، و این تقسیم فراتر از واژگان است: تعیین می‌کند چه کسی قابل اعتماد است، چه کسی به این سرزمین تعلق دارد و چه چیزی رفتار شایسته به شمار می‌رود. این همان خطی است که یک قوم زمانی می‌کشد که جایگزین آن نابودی است. سرزمین آنان سوانای گرم و هموار و جنگل‌های حاشیه‌ی رودخانه‌ای میان رود آریگوانی و بخش پایینی رود ماگدالنا در استان ماگدالنای کلمبیا است، یعنی دشت کم‌ارتفاعی که در جنوب سیرا نوادا د سانتا مارتا گسترده شده است. امروز این زمین، زمین دامداری است، حصارکشی‌شده و با سند مالکیت به نام دیگران، و چیمیلا تنها چند قطعه کوچک از آن را در اختیار دارند که با کاغذبازی و فشار بازپس گرفته‌اند، نه از راه ارث.

زبانشان، Ette Taara، به خانواده‌ی چیبچانی تعلق دارد و این یعنی چیمیلا خویشاوندان دشت‌نشین کوگی، ویوا و آرواکو هستند که در کوهستان بالای سرشان زندگی می‌کنند، هرچند این پیوند کهن است و این زبان‌ها برای یکدیگر قابل فهم نیستند. Ette Taara یکی از معدود زبان‌های بومی است که هنوز در آن کرانه‌ی دشت کارائیب گفتار می‌شود، و بخشی از ماندگاری آن به این دلیل بود که برای بیگانگان سودی نداشت: سجلی خصوصی در منطقه‌ای که اسپانیایی همه‌چیز دیگر را فراگرفته بود. چیمیلا هرگز بی‌سروصدا در دیگران حل نشدند. در بیشتر دوره‌ی استعمار، آنان مسیر زمینی میان سانتامارتا و رود ماگدالنا را کنترل می‌کردند و چنان به آن یورش می‌بردند که اسپانیایی‌ها منطقه را سرزمین جنگ می‌دانستند، نه یک ایالت عادی. پاسخ در دهه‌های ۱۷۴۰ و ۱۷۵۰ نه یک نبرد قاطع، بلکه حلقه‌ای از شهرهای تازه‌تأسیس در قلمرو چیمیلا بود که به دست مقام استعماری خوزه فرناندو دِ میِر ای گِرا بنا شد و آنان را با استقرار محاصره می‌کرد. آنچه این آغاز کرد، دامداری به پایان رساند. در قرن نوزدهم و بیستم، گاو و پنبه به سوانا نفوذ کردند و تا میانه‌ی قرن گذشته، مردم‌شناسان درباره‌ی چیمیلا به زمان گذشته می‌نوشتند. آنان اشتباه می‌کردند، اما نه با فاصله‌ی زیاد: جمعیتی که از آن قرن بیرون آمد در حد چند هزار نفر شمرده می‌شود. در سال ۱۹۹۰ ذخیره‌گاهی دارای سند رسمی به نام Issa Oristunna در شهرداری Sabanas de San Ángel تأسیس شد، نخستین زمینی که چیمیلا پس از مدت بسیار طولانی به‌طور قانونی در اختیار دارند. این ذخیره‌گاه در بخشی از کلمبیا قرار دارد که دو دهه‌ی بعد زیر سلطه‌ی گروه‌های مسلح بود، و این شکل معمول تاریخ چیمیلاها است: بازیابی کوچک که بلافاصله مورد مناقشه قرار می‌گیرد.