اروتیک چانه‌ها

چانه‌ها دورترین لبه جنوبی جهان آراواک‌اند، مردمی که نیاکانشان زبانی آمازونی را تا عمق سرزمینی بردند که هیچ چیز دیگری شبیه آن به گوش نمی‌رسید، و سپس مدتی آن زبان را نگه داشتند پیش از آنکه از دست بدهندش. سرزمین آنان شمال گران چاکو و تپه‌های خشک پایکوه بود، جایی که کوه‌های آند از دشت بالا رفتن را آغاز می‌کنند: بوته‌زارهای خاردار، سیلاب‌های فصلی، خشکسالی فصلی و گستره‌های طولانی که آب را با بی‌میلی می‌دهند. همه همسایگانشان به زبان‌هایی سخن می‌گفتند که هیچ خویشاوندی با زبان آنان نداشت. این انزوای زبانی نخستین چیزی است که باید درباره چانه‌ها دانست، و بیشتر آنچه بعدها بر آنان گذشت را توضیح می‌دهد.

آنچه پس از آن رخ داد کار گوارانی‌ها بود. از سده پانزدهم، دسته‌هایی که به گوارانی سخن می‌گفتند از پاراگوئه به سوی غرب و به درون پایکوه‌ها پیش راندند و سکونتگاه‌های چانه را که یافتند تصرف کردند؛ آنان جمعیت را جذب کردند نه اینکه نابودش کنند: مردان گوارانی، زنان چانه، و طبقه‌ای فرودست که فاتحان آن را با واژه‌ای نامیدند که از نظر معنا به «رعیت وابسته به زمین» نزدیک است. مردمی که از آن ترتیب برآمدند شیریگوانو هستند که تا امروز به گوارانی سخن می‌گویند و در عین حال نیای چانه‌ای بسیار دارند. این یکی از روشن‌ترین نمونه‌ها در آمریکای جنوبی است از مردمی که زبان خود را از دست دادند و با این همه جان سالم به در بردند.

بازماندگان در چند جماعت پراکنده‌اند. ایزوسنیوها در باخو ایسوسو، در امتداد رودخانه پاراپتی در سانتاکروز بولیوی، زندگی می‌کنند و پشت کانال‌های آبیاری که با دست کنده شده‌اند کشاورزی می‌کنند؛ در سال 1995 سازمان خودشان موفق شد ایجاد Kaa Iya del Gran Chaco را مذاکره کند، که از نخستین پارک‌های ملی در قاره آمریکا بود که توسط یک نهاد بومی تأسیس و اداره می‌شود. چند هزار نفر دیگر در اطراف تارتاگال در استان سالتا در شمال آرژانتین زندگی می‌کنند، جایی که حکاکان چوب palo santo را به تندیس حیوانات و به ماسک‌هایی تبدیل می‌کنند که در Arete Guasu به کار می‌روند؛ جشن ذرت که جایگاه تقویمی‌اش با Carnival یکی است و در آن مردگان بازمی‌گردند تا برقصند. ماسک‌ها با پایان جشن نابود یا به رودخانه سپرده می‌شوند. در شرق، در ماتو گروسو دو سول، شاخه گوانا به صورت تره‌نا ادامه می‌یابد، با ده‌ها هزار نفر که هنوز به زبانی آراواکی سخن می‌گویند، و به صورت کینیکیناو که جمعیتی بسیار کوچک‌تر دارد. مبلغان فرانسیسکن کاتولیسیسم را آوردند و کلیساهای انجیلی از آن زمان نفوذ واقعی یافته‌اند، و هیچ‌کدام آیین‌های کهن مربوط به نیاکان را جابه‌جا نکردند، بلکه بیشتر به آن‌ها تاریخ ثابتی بخشیدند.