اروتیک آتیکوم‌ها

آتیکوم مردمی از سرا دو اوما هستند، فلاتی مرتفع که از دل سرتائوی خشک ایالت پرنامبوکو در شمال شرقی برزیل برمی‌خیزد. آنچه این مردم را کنار هم نگه می‌دارد، بیش از آنکه زبانی جدا باشد، ادعایی است که با سختی به دست آمده درباره زمین، تبار و آیین. برای نسل‌ها، بیگانگان خانواده‌های ساکن کوه را کابوکلوس می‌نامیدند. این برچسب روستایی و سست، مردمی با تبار بومی را دربر می‌گرفت که در اقتصاد دامداری مناطق داخلی جذب شده بودند. آتیکوم هرگز این را تمام داستان نپذیرفتند و در دهه ۱۹۴۰ از دولت برزیل خواستند که آنان را به‌عنوان یک مردم بومی به رسمیت بشناسد.

این شناسایی در سال ۱۹۴۹ از طریق سرویس حمایت از سرخ‌پوستان انجام شد و شیوه به‌دست‌آوردن آن پربحث‌ترین بخش تاریخ آتیکوم است. مقامات می‌خواستند طوره را ببینند، رقصی دایره‌ای با ماراکاس و سرود که مأموران فدرال در شمال شرق آن را نشانه وضعیت سرخ‌پوستی می‌دانستند. آتیکوم با کمک توشا، مردمی از رود سائوفرانسیسکو، آن را یاد گرفتند و برای بازرسان رقصیدند. پژوهشگران به این موضوع زیاد پرداخته‌اند. برای آتیکوم نکته ساده‌تر است: طوره بیش از هفتاد سال است که از آنِ خودشان است. این رقص با سنت جورِما پیوند دارد که در آن انکانتادوس، یعنی ارواح اجدادی، برای راهنمایی و درمان فراخوانده می‌شوند. بیشتر آتیکوم کاتولیک نیز هستند و جشن‌های قدیسان و شب‌های طوره در یک تقویم مشترک جای دارند، بی‌آنکه احساس تناقض چندانی وجود داشته باشد.

پرتغالی تنها زبانی است که در زندگی روزمره به کار می‌رود. مانند تقریباً همه مردمان بومی داخل شمال شرق، آتیکوم نیز در اثر قرن‌ها فعالیت میسیون‌های مذهبی، دامداری و تصرف زمین، زبان نیاکانی خود را از دست دادند. مردمان همسایه مانند پانکارارو، تروکا و کامبیوا بخش زیادی از این تاریخ و بسیاری از همان شکل‌های آیینی را با آنان در میان دارند.

زندگی در سرا یعنی کشاورزی خرد در آب‌وهوای سخت، با لوبیا، ذرت و کاساوا که در قطعه‌زمین‌هایی کشت می‌شود که به بارانی وابسته‌اند که اغلب نمی‌بارد. روستاها در سراسر فلات پراکنده‌اند. سیاست درون‌جامعه از میان جناح‌های رقیب می‌گذرد که بر سر رهبری، زمین و منابع دولتی رقابت می‌کنند. قلمرو آنان، سرزمین بومی آتیکوم، در دهه ۱۹۹۰ پس از سال‌ها فشار رسماً مرزبندی شد. این فلات همچنین در بخشی از سرتائوی پرنامبوکو قرار دارد که به کشت غیرقانونی شاهدانه شهرت دارد. کارزارهای ریشه‌کنی پلیس نیروی سنگینی را به جوامع سراسر منطقه، از جمله آتیکوم، کشاند و برچسبی ماندگار بر آنها نهاد. آنان اکنون چند هزار نفرند و یکی از بزرگ‌ترین جمعیت‌های بومی در پرنامبوکو به شمار می‌روند.