اروتیک ویوا

ویواها یکی از چهار قومی‌اند که کوهستان سیرا نوادا د سانتا مارتا را در اختیار دارند؛ توده‌ای کوهستانی و یخچالی که از دریای کارائیب در شمال کلمبیا برمی‌خیزد و در فاصله‌ی چهل کیلومتری از دریا به نزدیک 5,700 متر ارتفاع می‌رسد. کوگی‌ها در بلندی‌های سرد می‌مانند و آروآکوها در دره‌های جنوب غربی، اما ویواها دامنه‌ی گرم جنوب شرقی را در اختیار دارند، در حوضه‌های رودهای سزار و رانچریا در استان‌های سزار، لا گواخیرا و ماگدالنا. نامشان خود بر این دلالت دارد: معنای سرزمین گرم و آنچه در آن می‌روید را در بر دارد. بیگانگان ایشان را آرساریو، مالایو، سانکا و گواماکا نامیده‌اند، که بیشتر برگرفته از جاهایی است که در آن زندگی می‌کنند، نه از نامی که خود بر خویش می‌نهند.

آنچه زندگی ویواها را سامان می‌دهد «قانون اصل» است، مجموعه‌ای از آموزه‌ها که نزد ماموها، متخصصان آیینی، نگهداری می‌شود؛ ایشان از کودکی و طی شاگردی‌های طولانی در روزه، کار شبانه و پیشگویی آموزش می‌بینند، و زنانی صاحب‌مرجعیت به نام ساگا نیز در کنارشان هستند. چهار قوم سیرا خود را «برادران بزرگ‌تر» می‌دانند که مسئولیت حفظ تعادل جهان را به نمایندگی از همه بر عهده دارند، و این کار به معنای واقعی کلمه انجام می‌شود: نذرهایی که «پاگامنتوس» نامیده می‌شوند، در چشمه‌ها، دریاچه‌ها، سنگ‌ها و دهانه‌های رودهایی مشخص تقدیم می‌شوند، که بسیاری از آنها بسیار پایین‌تر در دشت ساحلی و به‌مراتب بیرون از قلمروهای بومی قرار دارند. کلمبیا این حلقه از مکان‌ها را با نام «لینیا نگرا» (خط سیاه) به رسمیت می‌شناسد، یعنی مرزی قانونی که به‌جای خطوط نقشه‌برداری، با نقاط مقدس گرداگرد توده‌ی کوهستانی کشیده شده است.

ایشان به زبان دامانا سخن می‌گویند، زبانی از خانواده‌ی چیبچا که خواهر زبان‌های کوگی و ایکا است؛ کانکوآموها، قوم چهارم، زبان خود را از دست داده‌اند و دهه‌ها صرف بازسازی هویتی بدون آن کرده‌اند. خانوارها چند ارتفاع را هم‌زمان کشت می‌کنند: قهوه، موز و نیشکر در پایین، غده‌ها در بالا، و روستاها بیشتر میان گردهمایی‌های آیینی خالی می‌مانند. مردان تشرف‌یافته «پوپورو» را حمل می‌کنند، کدویی حاوی آهکی ساخته‌شده از صدف دریایی سوخته که همراه با برگ‌های کوکا، که زنان می‌چینند و برشته می‌کنند، به کار می‌رود؛ لایه‌ای که دور گردن آن شکل می‌گیرد، ثبتی از اندیشه‌ی مرد است. ویواها از رئیس‌نشین‌های تایرونا برآمده‌اند که سانتا مارتای اسپانیایی در سده‌ی شانزدهم درهم شکست، و عقب‌نشینی به سوی بلندی‌ها از آن زمان تکرار شده است: کشاورزان ماریجوانا در دهه‌ی 1970، سپس کوکا، و سپس شبه‌نظامیان و چریک‌هایی که سیرای شرقی را به یکی از بدترین جاهای کلمبیا برای بومی بودن بدل کردند. در سال 2009 دیوان قانون اساسی ویواها را در میان اقوامی نام برد که در معرض نابودی‌اند. از آن پس بسیاری از خانواده‌های آواره به بلندی‌ها بازگشته‌اند.