اروتیک وایانا

قوم Wayana مردمان رودخانه‌ای در اعماق سپر گویان هستند و نقشه هرگز به خوبی بر آن‌ها منطبق نشده است. روستاهایشان در امتداد بخش بالایی رود Maroni و سرچشمه‌های آن، یعنی Lawa و Litani، جایی که مرز سورینام و گویان فرانسه درست وسط آب می‌گذرد، و همچنین در امتداد رود Tapanahony در سورینام و رود Paru de Leste در ایالت پارای برزیل پراکنده‌اند. شمار آن‌ها حداکثر چند هزار نفر است که به‌واسطه مرز میان سه کشور تقسیم شده‌اند؛ شهروندی فرانسه را در یک کرانه و شهروندی سورینامی را در کرانه دیگر دارند و با قایق بدون توجه زیادی به هیچ‌کدام از آن‌ها عبور می‌کنند. این نام نسبتاً جوان است. آنچه بیگانگان Wayana می‌نامند در قرن هجدهم از چند گروه کوچک‌تر، از جمله Upului و Kukuyana، شکل گرفت که وقتی بیماری و یورش‌ها جمعیت داخلی را کاهش دادند، با هم متحد شدند. در برزیل آن‌ها چنان نزدیک به Apalai زندگی می‌کنند که مردم‌شناسان معمولاً Wayana-Aparai را یک واژه می‌نویسند.

زبان آن‌ها از خانواده زبان‌های Cariban است، همان خانواده‌ای که Trio و Kali'na به آن تعلق دارند، و از همه نزدیک‌تر به Apalai است. دیگر هیچ‌کس فقط به Wayana سخن نمی‌گوید. زبان دوم بسته به کرانه، فرانسوی، Sranan Tongo، پرتغالی یا Aluku است؛ Aluku زبان کریولی همسایگان ماروون در پایین‌دست رودخانه است که دو قرن بر مسیر تجاری به سوی ساحل تسلط داشتند. حدود نیمی از جمعیت هنوز هر روز از Wayana استفاده می‌کنند که برای گروهی با این اندازه سالم است اما امن نیست. اعتقادات هم به همان شیوه لایه‌لایه‌اند. شامان‌ها، یعنی pïjai، هنوز در برخی روستاها کار می‌کنند. مأموریت‌های انجیلی از اواخر دهه 1950 در شهرک‌های سورینام و برزیل ریشه دواندند، در حالی که روستاهای گویان فرانسه، که از سال 1970 درون منطقه‌ای محدود قرار دارند و بیرونی‌ها برای ورود به آن به مجوز استانداری نیاز دارند، بیشتری از رسوم کهن را حفظ کرده‌اند.

دو چیز یک روستای Wayana را از همان نگاه اول مشخص می‌کند. یکی tukusipan است، خانه جمعی بزرگ و گردی با سقف مخروطی که زیر قله آن maluwana قرار دارد، صفحه چوبی نقاشی‌شده‌ای پر از کرم‌ها، هیولاهای دوسر و دیگر نقش‌هایی از داستان‌های منشأ. دیگری maraké است، آیینی که نوجوانان هر دو جنس از آن می‌گذرند: پس از شب‌هایی رقص و خواندن kalau، قاب بافته‌شده‌ای به شکل حیوان که از زنبورهای زنده یا مورچه‌های نیش‌دار پر شده است به بدن فشار داده می‌شود. این آیین دیگر کمتر از گذشته برگزار می‌شود، اما متوقف نشده است. زندگی روزمره بر پایه باغ‌های کاساوا، ماهی‌هایی که با سم گیاهی بی‌هوش می‌شوند و آبجو کاساوا می‌گذرد. فشارها مدرن‌اند. استخراج غیرقانونی طلا جیوه را وارد ماهی‌ها کرده است، و موج خودکشی جوانان در روستاهای گویان فرانسه در دهه‌های 2000s و 2010s دولتی را که تا حد زیادی Wayana را به حال خود رها کرده بود وادار کرد به آن‌ها توجه کند.