اروتیک گاملاها

در بیشتر قرن بیستم، هر کس می‌پرسید گاملاها چه کسانی بودند، پاسخی در زمان گذشته می‌گرفت. نویسندگان استعماری آنان را در سرزمین دریاچه‌ها و دره‌های رودخانه‌های مارانیائو در شمال‌شرق برزیل جای دادند، به‌عنوان قومی که در برابر گسترش پرتغالی‌ها ایستادگی می‌کرد و در لب پایین و لاله گوش خود دیسک‌های چوبی می‌پوشید. نام پرتغالی آنان از همان دیسک‌ها می‌آید: گاملا کاسه یا ناوه‌ای چوبی است. با گذشت زمان، دولت دیگر آنان را به‌عنوان یک قوم متمایز نمی‌شمرد و در فقرای روستایی منطقه ادغام کرد. خانواده‌های اطراف ویانا هرگز این را نپذیرفتند. امروز خود را Akroá-Gamella می‌نامند و این نام را در ملأ عام به زبان می‌آورند.

سرزمین اصلی آنان، تاکاریتیوا، در بایشادا مارانیه‌نسه قرار دارد؛ دشتی سیلابی و کم‌ارتفاع با دریاچه‌ها و زمین‌های فصلی، در جنوب‌غربی ساو لوئیس. خود ویانا از یک مأموریت یسوعی قرن هجدهم سر برآورد که در آن بومیان گرد آورده و ساکن شدند، و خانواده‌های گاملا وقتی از ادعای خود بر زمین دفاع می‌کنند به همین تاریخ استعماری اشاره می‌کنند. در طول قرن گذشته، دامداران مزارع و کنارهٔ دریاچه‌هایی را که نسل‌های پیش در آن‌ها ماهی می‌گرفتند و کشاورزی می‌کردند، حصارکشی کردند. در دهه 2010 گاملاها به بازگشت به آن زمین‌ها آغاز کردند، روشی که جنبش‌های بومی برزیل آن را ریتومادا یا بازپس‌گیری می‌نامند. واکنش خشونت‌بار بود. در آوریل 2017 حمله‌ای در ویانا بیش از دوازده نفر را زخمی کرد، برخی با جراحات ناشی از گلوله و ساطور، و گروه را در صدر اخبار ملی قرار داد. از آن زمان، به‌رسمیت شناختن سرزمینشان به کندی پیش رفته است.

زبان گاملا از میان رفته است. آنچه باقی مانده فهرست کوتاهی از واژگان است که مردم‌شناس کورت نیموئندایو در دهه 1930 از سالمندانی گرد آورد که هنوز برخی واژه‌ها را به یاد داشتند. این مقدار برای آنکه زبان‌شناسان بتوانند آن را با اطمینان در هیچ خانوادهٔ زبانی جای دهند کافی نیست. زندگی روزمره به پرتغالی می‌گذرد و زندگی دینی عمدتاً کاتولیک است و بر پایهٔ جشن‌های قدیسان رایج در روستاهای مارانیائو سامان یافته است. آنچه جامعه بازسازی کرده در گردهمایی‌ها و بر زمین‌های بازپس‌گرفته دیده می‌شود: رنگ بدن، تاج‌های پر و آیین‌های جمعی. هیچ‌یک از این‌ها لباس نمایشی نیست. این موضوع به کشور می‌گوید که قومی که کشور آن را پایان‌یافته اعلام کرده هنوز زنده است و همان دشت سیلابی را صید و کشت می‌کند.