بنگلادش
BDآسیای جنوبی
این کشور محل زندگی 7 گروه قومی مستند است. این صفحه داده‌های فنوتیپی و جمعیتی آن‌ها را در یک مرجع وزن‌دهی‌شده ترکیب می‌کند: رنگ پوست، ویژگی‌های چهره، بافت مو و ساختار بدن، برگرفته از منابع منتشرشدهٔ سرشماری و تبارشناسی.
ترکیب جمعیتی
وزن‌های ترکیب از خوداظهاری در سرشماری‌ها و پیمایش‌های جمعیتی منتشرشده به دست آمده‌اند. هر ردیف به صفحهٔ اطلس گروه قومی پیوند دارد.
| گروه قومی | وزن |
|---|---|
 بنگالی‌های بنگلادش | ۹۸٫۴٪ |
 روهینگیاهای بنگلادش | ۰٫۵٪ |
 چاکماها | ۰٫۴٪ |
 مارماها | ۰٫۲٪ |
 تریپوری‌های بنگلادش | ۰٫۲٪ |
 سایر بنگلادشی‌ها | ۰٫۲٪ |
 سانتال‌های بنگلادش | ۰٫۱٪ |
نیم‌رخ فنوتیپی
بنگلادش از نظر جمعیت‌شناختی یکی از همگن‌ترین جمعیت‌های ملی در جنوب آسیاست: حدود 98.4% بنگالی‌های بنگلادشی بر اساس سرشماری 2022، و زیرجمعیت‌های کوچک‌تری از بومیان (چاکما، ماروما، تریپوری، سانتال، به‌علاوه بیش از 30 گروه کوچک‌تر، جمعاً حدود 1%)، پناهندگان (روهینگیا حدود 0.5%) و سایرین (بیهاری‌های اردوزبان و جوامع کوچک‌تر، حدود 0.2%). ساختار جمعیتی کشور بازتاب تجمیع گروه قومی-زبانی بنگالی در منطقه تاریخی بنگال (بنگلادش + بنگال غربی هند + تریپورا + بخش‌هایی از آسام) است، به‌علاوه تفکیک مذهبی پس از تقسیم سال 1947 (بنگالی‌های هندو به هند، بنگالی‌های مسلمان به پاکستان شرقی/بنگلادش) و بازسازی جمعیتی و سیاسی پس از جنگ استقلال بنگلادش در سال 1971.
جمعیت‌های بومی منطقه تپه‌های چیتاگونگ (چاکما، ماروما، تریپوری، مارو، خومی، باوم، لوشای، پانگخو، تانچانگیا، خیانگ، چاک، پانگخوا) و همچنین گارو، خاسی، مانیپوری و دیگر جوامع کوچک‌تر، از نظر منابع جمعیتی زبانی و فرهنگی تبتی-برمه‌ای، اتریش‌آسیایی و چینی-تبتی، و از نظر سنت‌های دینی که عمدتاً بودایی (چاکما، ماروما، مارو)، هندو (تریپوری، برخی مانیپوری‌ها) و مسیحی (گارو، خاسی، برخی تریپوری‌ها) هستند، به‌طور قابل توجهی با اکثریت بنگالی مسلمان متفاوت‌اند. جمعیت پناهجویان روهینگیا با حدود 1 میلیون نفر در اردوگاه‌های کاکس بازار (از سال 2017) ویژگی جمعیتی منحصربه‌فردی است که بازتاب بحران انسانی جاری ناشی از نسل‌کشی دولت میانمار (برمه) است.
الگوهای ژنومی گسترده در جمعیت بنگالی بنگلادشی، شبیه به جمعیت‌های گسترده‌تر هندوآریایی شرقی در بنگال غربی و بنگلادش است. رایش و همکاران (2009) و مطالعات بعدی، بنگالی‌ها را در خوشه‌ای متمایز از هند شرقی قرار می‌دهند که در جمعیت‌های شمالی و شمال‌شرقی بنگلادش مقداری آمیختگی چینی-تبتی / تبتی-برمه‌ای دارد.
رنگ پوست در جمعیت از Fitzpatrick III تا VI متغیر است و IV-V مقدار غالب در سطح ملی است؛ به‌طور متوسط از تیره‌پوست‌ترین جمعیت‌های جنوب آسیا هستند، مشابه دیگر جمعیت‌های هند شرقی. مو در بیشتر موارد صاف تا موج‌دار است (Andre Walker 1A-2B) و در کل جمعیت بنگالی یکنواخت سیاه یا قهوه‌ای بسیار تیره است. رنگ چشم در کل جمعیت گسترده‌تر یکنواخت قهوه‌ای تا قهوه‌ای تیره است. ویژگی‌های چهره با جمعیت‌های منبع جنوب شرق آسیا همخوانی دارد، با آمیختگی ظریف چینی-تبتی در برخی زیرجمعیت‌ها. گروه‌های بومی منطقه تلال چیتاگونگ (CHT) و شمال‌شرق بنگلادش ویژگی‌های مشخص تبتی-برمه‌ای / شرق آسیایی دارند که از جمعیت گسترده‌تر بنگالی متمایزند. ساختار بدنی متوسط است؛ میانگین قد مردان بنگالی بالغ بنگلادشی در گروه‌های شهری دهه‌های 2010 و 2020 حدود 165-168 سانتی‌متر است. تفاوت درون جمعیت از نظر مطلق نسبت به همگنی گسترده‌تر کشور کوچک است، اما جمعیت بومی CHT تنوع قابل توجهی در توزیع صفات ظاهری محلی فراهم می‌کند.
نمایی توصیفی، نه داوری دربارهٔ افراد
این صفحه مجموعهٔ وزن‌دهی‌شده‌ای از مشاهدات فنوتیپی در میان جمعیت این کشور را نشان می‌دهد که بر ترکیب جمعیتی برگرفته از منابع منتشرشدهٔ سرشماری و تبارشناسی استوار است. فنوتیپ‌ها در هر کشوری بسیار متنوع‌تر از آن چیزی هستند که این مجموعه نشان می‌دهد؛ این یک مرجع توصیفی است، نه داوری قطعی دربارهٔ هیچ فردی.
یادداشت‌های روش‌شناسی
وزن‌های ترکیب جمعیت از سرشماری جمعیت و مسکن 2022 اداره آمار بنگلادش، که جامع‌ترین سرشماری اخیر بنگلادش است، و همچنین برآوردهای سال 2024 کمیساریای عالی سازمان ملل برای امور پناهندگان (UNHCR) برای جمعیت پناهندگان روهینگیا استخراج شده‌اند. محدودیت‌ها: (1) بنگلادش بنگالی / بنگالی را به‌عنوان یک دسته واحد ملی-قومی ثبت می‌کند؛ هویت جامعه مذهبی (بنگالی مسلمان، بنگالی هندو، بنگالی مسیحی، بنگالی بودایی) جدا از زیردسته‌های قومی شمرده می‌شود؛ (2) جمعیت‌های بومی CHT و شمال‌شرق بنگلادش تا حدی تحت دسته‌بندی‌های قومی مختلف با طبقه‌بندی‌های همپوشان مستند شده‌اند؛ (3) جمعیت پناهندگان روهینگیا از نظر فنی پناهنده مقیم است و شهروند نیست و در برخی چارچوب‌های آماری جدا از جمعیت ملی بنگلادش شمرده می‌شود؛ (4) جامعه بیهاری اردوزبان از سال 1971 به‌طور قابل توجهی به حاشیه رانده شده و شمارش عمومی محدودی از آن در اسناد رسمی وجود دارد؛ (5) اقوام مختلف تبتی-برمه‌ای در CHT و شمال‌شرق بنگلادش در چارچوب شمارش‌های کلی، تمایز زبانی و فرهنگی معناداری را حفظ می‌کنند.
منابع اصلی
- 1.Bangladesh Bureau of Statistics. Population and Housing Census 2022: National Report. Dhaka: BBS; 2023.
- 2.Mey W. They Are Now Burning Village After Village: Genocide in the Chittagong Hill Tracts. Copenhagen: IWGIA; 1984.
- 3.Reich D, Thangaraj K, Patterson N, et al. Reconstructing Indian population history. Nature. 2009;461(7263):489-494.
- 4.Independent International Fact-Finding Mission on Myanmar. Report of the detailed findings (A/HRC/39/CRP.2). Geneva: UN OHCHR; 2018.
- 5.van Schendel W. A History of Bangladesh. Cambridge University Press; 2009.
کشورهای دیگر این منطقه
مراجع تجمیعی فنوتیپ برای کشورهای همسایه، وزن‌دهی‌شده بر اساس ترکیب جمعیتی.