اروتیک جات‌ها

جات‌ها جامعه‌ای کشاورز و دامدار در دشت شمال هند و پاکستان هستند، یکی از بزرگ‌ترین گروه‌های نام‌دار منفرد در جنوب آسیا، با جمعیتی تخمینی بین 30 تا 40 میلیون نفر در دو کشور که در پنجاب، هاریانا، غرب اوتار پرادش، راجستان، سند و ناحیه‌های پاکستانی بهاولپور، ملتان و ساهیوال متمرکز است. برخلاف بسیاری از گروه‌های جنوب آسیا که هویتشان به‌طور محدود با دین یا زبان تعریف می‌شود، مقولهٔ جات از هر سه دین غالب منطقه و چند منطقهٔ زبانی اصلی آن فراتر می‌رود و با خودانگاره‌ای مشترک به‌عنوان جنگاوران کشاورز، فنوتیپی بازشناختنی، شجره‌نامهٔ گسترده‌ای مبتنی بر گوترا (طایفه) و ساختار مالکیت زمین با پیوندهای محکم به هم وصل شده است، ساختاری که چهار قرن سیاست شمال هند و پاکستان را شکل داده است.

این جامعه از نظر دینی به‌طور تقریبی به سه جریان تقسیم می‌شود: جات‌های هندو که در هاریانا، غرب اوتار پرادش و شرق راجستان متمرکزند؛ جات‌های سیک (که Jatt هم نوشته می‌شود) که اکثریت جمعیتی جامعهٔ سیک در پنجاب هند و بیشتر دیاسپورای سیک در کانادا، بریتانیا و ایالات متحده را تشکیل می‌دهند؛ و جات‌های مسلمان که جامعهٔ روستایی غالب در پنجاب پاکستان و بخش‌هایی از سند هستند. این تقسیم مانند برخی شکاف‌های فرقه‌ای در شبه‌قاره خصمانه نیست: جات‌هایی با ادیان مختلف در دو سوی مرز پنجاب هنوز گوتراهای مشترک را به رسمیت می‌شناسند، به‌ندرت با هم ازدواج می‌کنند اما نیای مشترک را می‌پذیرند و در سایهٔ نظام‌های امپراتوری متفاوت، نخبگان زمین‌دار موازی پدید آوردند.

تاریخ و صعود سیاسی

جات‌ها در تاریخ‌نگاری شمال هند به‌عنوان گروهی متمایز و نام‌دار از اوایل قرون وسطا ظاهر می‌شوند، با ارجاعاتی در گزارش‌های جغرافی‌نگاران عرب (زط در لشکرکشی‌های اولیهٔ سند در عصر خلافت) و در وقایع‌نامه‌های فارسی‌زبان قرون وسطا. ورود قاطع آنان به تاریخ سیاسی ثبت‌شده در قرن‌های هفدهم و هجدهم، در دوران سلسلهٔ بهرتپور (1722-1947) رخ داد: سورج مال بهرتپوری (1707-1763) یک واحد سیاسی جات را تحکیم کرد که پس از فروپاشی اقتدار مرکزی مغولان در 1761 برای مدتی کوتاه دهلی را در اختیار گرفت، و قلعهٔ بهرتپور یکی از معدود ایالت‌های شاهزاده‌نشین شمال هند بود که شرکت هند شرقی در محاصرهٔ 1805 نتوانست آن را تسخیر کند. شهرت نظامی جات‌ها در این دوره (پیاده‌نظام منظم، سواره‌نظام سنگین و دژهای روستایی مستحکم) خودانگارهٔ جنگاورانه‌ای را بنا نهاد که جامعهٔ امروزی همچنان از آن بهره می‌گیرد.

مسیر جات‌های سیک در همان دوره متفاوت شد: جات‌هایی که در اوایل قرن هجدهم آیین تشرف خالصه را پذیرفتند، هستهٔ جمعیتی میسل‌ها را تشکیل دادند (دسته‌های سواره‌نظام فدرال که خلأ سیاسی ناشی از افول مغولان در پنجاب را پر کردند)، و سپس هستهٔ جمعیتی امپراتوری یکپارچهٔ سیک رنجیت سینگ (1799-1849) را، که در اوج خود پنجاب را از رود ستلج تا خیبر در اختیار داشت. خود رنجیت سینگ از جات‌های سانسی و از میسل سوکرچکیا بود؛ ارتش هند بریتانیایی پس از 1849 جات سیک را به‌عنوان یکی از سه «نژاد جنگاور» شاخص خود به خدمت گرفت، مقوله‌ای که در الگوهای سربازگیری هنگ‌های سیک و جات ارتش هند امروز همچنان باقی است.

ساختار اجتماعی: گوترا، خاپ و زمین

معماری اجتماعی جات بر پایهٔ گوترا بنا شده است، یعنی طایفهٔ پدرتباری که جامعه چند صد واحد نام‌دار آن را می‌شناسد (ساندو، سیدو، گیل، چیما، دیلون، تومار، مالک، داهیا، هودا، چاهال و دنباله‌ای بلند از گوتراهای کوچک‌تر). ازدواج بیرون از گوترا و بیرون از روستای چهار گوترای نزدیک نیایی انجام می‌شود، قاعده‌ای که نظام خاپ پانچایت اجرا می‌کند؛ یعنی ساختار شوراهای مبتنی بر طایفه و روستا که یکی از پرمطالعه‌ترین جنبه‌های زندگی اجتماعی جات است و منبع بخش بزرگی از مناقشهٔ سیاسی معاصر پیرامون این جامعه به شمار می‌رود. خاپ همچنین نهادی برای مدیریت زمین است: قطعات زمین در محدودهٔ خاپ با قواعد طایفه تنظیم می‌شود و اختلافات به‌طور سنتی پیش از ارجاع به نظام رسمی دادگاه‌ها، در شورا حل‌وفصل می‌شوند.

هویت مبتنی بر مالکیت زمین، ضلع سوم ساختار اجتماعی است. جات‌ها از نظر تاریخی مانند برخی از همسایگان شمال‌هندی‌شان کاستی از زمین‌داران و اجاره‌داران نبوده‌اند؛ شکل غالب تصرف زمین در این جامعه، ملک مالک‌زارع به وسعت 5 تا 25 آکر است که با کار خانوادگی و کمک فصلی کارگران مزدبگیر کشت می‌شود و بسته به منطقهٔ اقلیمی-کشاورزی زیر کشت گندم، برنج، نیشکر، پنبه یا علوفه می‌رود. انقلاب سبز دهه‌های 1960 و 1970 که در پنجاب و هاریانا متمرکز بود، به‌طور نامتناسبی انقلابی جاتی بود، زیرا بیشتر زمین‌های زیر کشت ارقام پرمحصول گندم و برنج متعلق به جات‌ها بود، و سود سیاسی و اقتصادی حاصل از آن یکی از دلایلی است که این جامعه در دوران پس از انقلاب سبز به بلوک سیاسی روستایی و دولتی غالب شمال هند پیوست.

سیاست مدرن و مسئلهٔ سهمیه

برجستگی سیاسی جامعهٔ جات در هند مستقل با سهم جمعیتی آن تناسبی ندارد: نخست‌وزیران (چودری چاران سینگ)، سران دولت‌های ایالتی در هاریانا، پنجاب، راجستان و غرب اوتار پرادش، و حضوری پیوسته در کشمکش‌های سیاست کشاورزی دوران اصلاحات اقتصادی پس از 1991. اعطای سهمیهٔ مرکزی «طبقات عقب‌ماندهٔ دیگر» (OBC) به جات‌ها در سال 2014 که دیوان عالی کشور در مارس 2015 آن را لغو کرد، به این دلیل که جات‌ها به معنای قانون اساسی از نظر اجتماعی یا آموزشی عقب‌مانده نیستند، و جنبش سهمیه‌خواهی جات‌ها در هاریانا در 2016 که ایالت را یک هفته فلج کرد و 30 کشته بر جای گذاشت، اضطراب کنونی جامعه را نشان می‌دهد: از نظر سیاسی مسلط، از نظر کشاورزی زیر فشار کاهش قیمت کالاها، و اکنون خواستار مقولهٔ اقدام مثبتی که سلطهٔ تاریخی خودش بر زمین برای محروم کردنش از آن به کار رفته است.

اعتراض کشاورزان در سال‌های 2020-2021 در مرزهای دهلی، از نظر جمعیتی، به رهبری کشاورزان جات سیک پنجابی و جات هندوی هاریانوی به میزان تقریباً برابر پیش رفت؛ نخستین بار در دوران پس از استقلال بود که دو جریان این جامعه به‌صورت گسترده بر سر دستور کار اقتصادی-کشاورزی مشترکی بسیج شدند. لغو سه قانون کشاورزی در نوامبر 2021، از جمله، به رسمیت شناختن این واقعیت بود که بلوک روستایی جات را نمی‌شد دوپاره کرد.

فنوتیپ، نشانه‌های ظاهری و دیاسپورا

فنوتیپ ظاهری جامعهٔ جات از جمله فنوتیپ‌هایی است که در قوم‌نگاری منطقه‌ای شمال هند با ثبات بیشتری شناسایی شده‌اند: قد بلند نسبت به میانگین جنوب آسیا (قد مردان بالغ در ادبیات پزشکی منطقه اغلب بین 173 تا 178 سانتی‌متر ذکر می‌شود)، ساختار اسکلتی نیرومند با شانه‌های پهن و دست‌های بزرگ، رنگ پوست روشن‌تر از میانگین جنوب آسیا (که حاصل آمیختگی بیشتر خزانهٔ ژنی کشاورز و دامدار شمال هند با تبارهای آسیای مرکزی و فلات ایران است، چنان‌که در ادبیات اخیر DNA باستانی ثبت شده)، و ویژگی‌های چهره که ادبیات مردم‌شناختی منطقه آن را نیم‌رخی هندوآریایی و روشن‌پوست توصیف می‌کند، همراه با فراوانی چشمان روشن و موی قهوه‌ای در جمعیت پنجاب و هاریانا.

دیاسپورا عمدتاً جات سیک است: جمعیت جات سیک کانادایی متمرکز در بریتیش کلمبیا (سوری، ابوتسفورد) و منطقهٔ بزرگ تورنتو؛ جمعیت جات سیک بریتانیایی در وست میدلندز (بیرمنگام، ولورهمپتون) و غرب لندن (ساوت‌هال، هانسلو)؛ و جمعیت جات سیک کالیفرنیا که کوچک‌تر اما رو به رشد است و در درهٔ سن خواکین متمرکز است. دیاسپورای جات هندو پراکنده‌تر است و در جریان‌های مهاجرت فنی و مهندسی دهه‌های 1990 و 2000 متمرکز است؛ دیاسپورای جات مسلمان بیشتر پاکستانی-خلیجی و پاکستانی-بریتانیایی است.