الجزایر
DZشمال آفریقا
این کشور محل زندگی 3 گروه قومی مستند است. این صفحه داده‌های فنوتیپی و جمعیتی آن‌ها را در یک مرجع وزن‌دهی‌شده ترکیب می‌کند: رنگ پوست، ویژگی‌های چهره، بافت مو و ساختار بدن، برگرفته از منابع منتشرشدهٔ سرشماری و تبارشناسی.
ترکیب جمعیتی
وزن‌های ترکیب از خوداظهاری در سرشماری‌ها و پیمایش‌های جمعیتی منتشرشده به دست آمده‌اند. هر ردیف به صفحهٔ اطلس گروه قومی پیوند دارد.
| گروه قومی | وزن |
|---|---|
 عرب‌های الجزایری | ۷۰٫۰٪ |
 آمازیغ‌ها | ۲۹٫۰٪ |
 سایر مردمان الجزایر | ۱٫۰٪ |
نیم‌رخ فنوتیپی
جمعیت الجزایر بازتاب بیش از 10,000 سال فرایندهای جمعیتی است که بر بستر بومی شمال آفریقا، یعنی بربرها-آمازیغ، استوار است: جمعیت‌های دوره میان‌سنگی در دوره کاپسی زیربنای جمعیتی اصلی‌اند و پس از آن، تأثیرات فنیقی‌ها و کارتاژی‌ها (حدود قرن 12 تا قرن 2 پیش از میلاد)، رومی‌ها (قرن 2 پیش از میلاد تا قرن 5 میلادی)، وندال‌ها و بیزانسی‌ها، فتح عربی-اسلامی (قرن‌های 7 و 8 میلادی)، عثمانی‌ها، استعمار فرانسه (1830-1962) و پویایی‌های جمعیتی دوره پس از استقلال در 1962 قرار دارد. توزیع هویت خودارزیابی معاصر حدود 70% عرب‌های الجزایری، 29% بربر-آمازیغ و 1% سایر است؛ با این حال، مطالعات ژنومی گسترده متوسط تبار ملی را حدود 70 تا 80% بومی شمال آفریقا یا با منشأ بربری برآورد می‌کنند، که نشان می‌دهد هویت خودارزیابی عرب‌های الجزایری بازتاب پذیرش زبان عربی و هویت فرهنگی عربی است، نه تبار قابل توجه از شبه‌جزیره عربستان. حدود 99% کشور سنی‌مذهب (مکتب مالکی) هستند و جوامع مسیحی و یهودی کوچک‌تری نیز وجود دارد (جامعه یهودی تقریباً منقرض شده است).
مطالعات ژنومی گسترده (Henn et al. 2012، Arauna et al. 2017) نشان می‌دهند که جمعیت‌های الجزایری عمدتاً تبار بومی شمال آفریقا دارند، با آمیختگی قابل توجه با تبار اوراسیایی غربی ناشی از مبادلات گسترده مدیترانه‌ای (فنیقی‌ها، رومی‌ها و دوره اسپانیایی-مورها)، و همچنین آمیختگی کوچک‌تری با تبار جنوب صحرای آفریقا که از مسیرهای تجاری تاریخی فراصحرایی سرچشمه می‌گیرد. رنگ پوست در کل جمعیت از Fitzpatrick II تا V متغیر است و III رایج‌ترین مقدار در سطح کشور است، که از روشن‌ترین رنگ‌های پوست در میان مردم شمال آفریقا به شمار می‌رود. بافت موی سر بیشتر صاف تا موج‌دار است و برخی انواع مجعد نیز دیده می‌شود؛ رنگ موی غالب قهوه‌ای تیره تا سیاه است، با فراوانی قابل توجه قهوه‌ای متوسط و به ندرت رنگ‌های روشن‌تر. رنگ چشم بیشتر قهوه‌ای است، با فراوانی نسبتاً بالاتر چشم‌های عسلی و سبز و به ندرت آبی در برخی جمعیت‌های بربر (و به ویژه در قبایل که فراوانی ثبت‌شده چشم‌های روشن در آن‌ها بیشتر از اکثر جمعیت‌های شمال آفریقا و خاورمیانه است). ویژگی‌های چهره از جمعیت‌های منبع شمال آفریقا پیروی می‌کند. ساختار بدنی متوسط است؛ میانگین قد مردان بالغ در گروه‌های شهری دهه‌های 2010 و 2020 حدود 173 تا 176 سانتی‌متر است. تنوع درون جمعیت متوسط است.
نمایی توصیفی، نه داوری دربارهٔ افراد
این صفحه مجموعهٔ وزن‌دهی‌شده‌ای از مشاهدات فنوتیپی در میان جمعیت این کشور را نشان می‌دهد که بر ترکیب جمعیتی برگرفته از منابع منتشرشدهٔ سرشماری و تبارشناسی استوار است. فنوتیپ‌ها در هر کشوری بسیار متنوع‌تر از آن چیزی هستند که این مجموعه نشان می‌دهد؛ این یک مرجع توصیفی است، نه داوری قطعی دربارهٔ هیچ فردی.
یادداشت‌های روش‌شناسی
وزن‌های ترکیب جمعیت بر اساس برآوردهای مبتنی بر سرشماری الجزایر در سال 2008 و همچنین برآوردهای جمعیتی بین‌المللی (CIA World Factbook و منابع دانشگاهی) محاسبه شده‌اند. الجزایر قومیت را در ابزارهای سرشماری ثبت نمی‌کند؛ داده‌های سرشماری این کشور شامل تابعیت، کاربرد زبان و ویژگی‌های جمعیتی است، اما وابستگی قومی را دربر نمی‌گیرد. توزیع 70% عرب‌های الجزایری، 29% بربر-آمازیغ و 1% سایر بر اساس برآوردهای برگرفته از نظرسنجی‌های هویت زبانی-فرهنگی خودارزیابی است، نه بر پایه شمارش مستقیم سرشماری. محدودیت‌ها: (1) مرز میان عرب و بربر از نظر اجتماعی سیال است، زیرا عرب‌های الجزایری از نظر تبارشناختی عمدتاً از بربرها هستند؛ (2) هویت خودارزیابی بربر-آمازیغ پس از دهه 2000 در جریان دوره احیای سیاسی-فرهنگی به شدت افزایش یافته و سهم آن از 20 تا 25% در برآوردهای پیشین به حدود 29% در برآوردهای معاصر رسیده است؛ (3) زیرگروه‌های بربر (قبایل، شاوی، مزابی و طوارق) تمایز زبانی و فرهنگی قابل توجهی حفظ کرده‌اند؛ (4) جمعیت پیه‌نوار (فرانسوی-الجزایری) پس از مهاجرت‌های پس از 1962 در الجزایر تقریباً منقرض شده است؛ (5) جنگ داخلی الجزایر (1991-2002) بر گردآوری داده‌های جمعیتی در آن دوره تأثیر گذاشت؛ (6) شمار زیادی از الجزایری‌های مقیم خارج (حدود 5 تا 6 میلیون نفر یا بیشتر، عمدتاً در فرانسه، اسپانیا، ایتالیا، بلژیک و کانادا) در ترکیب جمعیت کشور مبدأ لحاظ نشده‌اند.
منابع اصلی
- 1.Office National des Statistiques (ONS). Recensement Général de la Population et de l'Habitat 2008. Alger: ONS; 2010.
- 2.Henn BM, Botigué LR, Gravel S, et al. Genomic ancestry of North Africans supports back-to-Africa migrations. PLoS Genet. 2012;8(1):e1002397.
- 3.Arauna LR, Mendoza-Revilla J, Mas-Sandoval A, et al. Recent historical migrations have shaped the gene pool of Arabs and Berbers in North Africa. Mol Biol Evol. 2017;34(2):318-329.
- 4.Brett M, Fentress E. The Berbers. Wiley-Blackwell; 1996.
- 5.Stora B. Algeria, 1830-2000: A Short History. Cornell University Press; 2001.
کشورهای دیگر این منطقه
مراجع تجمیعی فنوتیپ برای کشورهای همسایه، وزن‌دهی‌شده بر اساس ترکیب جمعیتی.